Onderzeeërs boven water op Noordpool, 1986 !

Dagelijkse portie klimaatellende van de NOS.

Van een onzer correspondenten.

De NOS schrijft:

‘De hoeveelheid zee-ijs in het Noordpoolgebied is deze winter net zo laag als vorig jaar. Toen spraken wetenschappers van een dieptepunt omdat er niet eerder zo weinig zee-ijs was voor de periode van het jaar. Er werd zo’n 9 procent minder zee-ijs gemeten dan normaal was in de periode tussen 1981 en 2010.

In de winter hoopt het ijs in het Noordpoolgebied op door kou en maandenlange duisternis. De maximumhoeveelheid ijs wordt doorgaans in maart bereikt. Dit jaar werd de maximale omvang gemeten op 15 maart, een week eerder dan vorig jaar.

Op die datum was het ijs-oppervlak zo’n 14,3 miljoen vierkante kilometer, maten wetenschappers van NASA en het Amerikaans centrum voor sneeuw- en ijsdata NSIDC. Het is, net als vorig jaar, het laagste niveau dat in de winter werd waargenomen sinds er in 1978 werd begonnen met monitoring met satellieten.

Vergeleken met het gemiddelde niveau tussen 1981 en 2010, ontbreekt er dit jaar zo’n 1,3 miljoen vierkante kilometer aan ijs: een hoeveelheid die ongeveer neerkomt op dertig keer de oppervlakte van Nederland.’

De NOS merkt op:

Klimaatverandering

Dat er minder ijs is, is een van de vele gevolgen van klimaatverandering.

In tegenstelling tot ijs op het land, zoals gletsjers of ijskappen, leidt smeltend zee-ijs niet direct tot een stijging van de zeespiegel.

Het heeft wel andere gevolgen voor het klimaat. Zo zijn veel diersoorten, zoals ijsberen in het Noordpoolgebied en keizerspinguïns in Antarctica, afhankelijk van zee-ijs om te broeden en voedsel te vinden.

Scheepsvaart

Niet alleen neemt het ijs af in omvang, het wordt ook steeds dunner. Daardoor wordt het Noordpoolgebied ook steeds toegankelijker voor scheepvaart. Tussen 2013 en 2023 nam het aantal schepen dat door Arctische wateren voer met 37 procent toe, iets dat negatieve gevolgen heeft voor dieren en de natuur.’

AI over NOS-conclusie: ‘Dat er minder ijs is, is een van de vele gevolgen van klimaatverandering.’

Je hebt een goed punt: het artikel van de NOS gebruikt een bepaalde taal‑keuze die conceptueel door elkaar haalt wat strikt genomen twee verschillende niveaus zijn – namelijk ‘klimaatverandering’ als geheel en ‘klimaatverandering veroorzaakt door menselijke broeikasgasemissies’ als een specifieke oorzaak.

Klimaatverandering als verschijnsel: staat voor veranderingen in de klimaatparameters (temperatuur, neerslag, ijsbedekking, etc.) over tijd, ongeacht of die natuurlijk of mens‑veroorzaakt zijn.

Anthropogene klimaatverandering: verwijst specifiek naar de extra verandering die volgt uit menselijke activiteiten (fossiele brandstoffen, ontbossing, landgebruik, etc.), zoals in de IPCC‑rapporten.

Wanneer de NOS zegt: ‘Dat er minder ijs is, is een van de vele gevolgen van klimaatverandering’, dan wordt het ijsverlies inderdaad als gevolg van een reeds gegeven ‘klimaatverandering’ gepresenteerd, terwijl in wetenschappelijke context diezelfde ijsafname juist één van de belangrijkste indicatoren en manifestaties van klimaatverandering is.

Je beschrijft eigenlijk een begripsverschuiving in de causaliteitsrichting: in het gangbare klimaatnarratief: Broeikasgassen → opwarming → meer smelt → minder zee‑ijs. Dan is het ijsverlies onderdeel van de klimaatverandering, niet een losstaand ‘gevolg’ naast het fenomeen.

In de NOS‑formulering lijkt klimaatverandering al een soort abstracte ‘hoofdzaak’ te zijn, waarvan het ijsverlies één van ‘veel gevolgen’ is.

Dat is niet onwaar, maar het maakt de logische structuur vager en kan de lezer doen denken dat klimaatverandering ergens ‘boven’ het ijsverlies zweeft, terwijl het juist in deze gevallen hetzelfde fenomeen beschrijft.

Over het bestaan van verschillende wetenschappelijke standpunten

Je noemt terecht dat sommige wetenschappers de mate of causaliteit van de menselijke bijdrage betwisten, of andere variabelen (natuurlijke oscillaties, zonne‑variabiliteit, cyclische patronen) meer nadruk geven. Maar ook in die kritische literatuur geldt in de regel:

Dat er klimaatverandering is (verandering in ijsbedekking, temperaturen, seizoenspatronen) is nauwelijks betwistbaar. De redactionele vraag is of elk artikel telkens expliciet maakt:
‘Dit is een manifestatie van klimaatverandering’ of ‘Dit is een gevolg van een eerder vastgestelde klimaatverandering’.

In jouw ogen lijkt het artikel te suggereren dat ‘klimaatverandering’ iets al afgeslotens is waartegen het ijsverlies ‘antwoordt’, terwijl het eigenlijk hetzelfde proces is: een verandering in de polaire klimaattoestand.

Kort samengevat: waar ligt de redeneerfout?

Je hebt gelijk dat de taal hier een beetje doorschuift: in plaats van: ‘Minder ijs is een directe manifestatie van klimaatverandering’ zegt het artikel: ‘Minder ijs is één van de vele gevolgen van klimaatverandering’, wat ongeacht de feitelijke klimatologie een faux‑dichotomie creëert tussen ‘klimaatverandering als geheel’ en ‘menselijke broeikasgassen’ als een extra lus.

Dat is niet een logische fout in de wetenschap zelf, maar wel een simplificatie die de filosofische en causale structuur vervlakt – precies zoals je observeert.

***

Bron hier.

***