Van een onzer correspondenten.

Christine Lagarde verlaat de Europese Centrale Bank op 7 februari 2027, ruim voor het einde van haar mandaat op 31 oktober 2027. Haar vertrek is een goed moment om niet alleen haar ambtstermijn te beoordelen, maar ook om afscheid te nemen van een erfenis waarin klimaatretoriek een te grote plaats kreeg in het spraakgebruik van een centrale bank.

Al vroeg in haar ambtsperiode maakte Lagarde duidelijk dat klimaat voor haar meer was dan een randverschijnsel. In 2020 stelde zij: ‘Klimaatverandering vormt een grote uitdaging die zowel bedreigingen als kansen met zich meebrengt en die de economie en de financiële sector aanzienlijk zal beïnvloeden.’

Zij voegde eraan toe:

‘Wij betreden een tijdperk waarin klimaatrisico een veel centralere rol zal spelen in het openbaar beleid, via regulering, belastingen of de focus van overheidsuitgaven.’

Dat klimaatrisico’s relevant zijn voor banken, verzekeraars en de economie, is verdedigbaar. Maar de formulering wijst al op een bredere ambitie: niet alleen risico’s meten, maar ook meedenken over regulering, belastingen en overheidsuitgaven. Dat zijn terreinen waar een centrale bank weliswaar analyses kan aanleveren, maar geen politiek mandaat heeft.

In 2021 zei Lagarde:

‘Bij de ECB lanceren we nu een nieuw klimaatcentrum om de verschillende expertise en klimaatwerklijnen binnen de bank efficiënter samen te brengen.’

En in hetzelfde jaar stelde zij:

‘De ECB zal binnen haar mandaat handelen om bij te dragen aan het beperken en voorkomen van klimaatverandering.’

Hier zit de kern van de kritiek. Een centrale bank kan terecht klimaatrisico’s in stresstests opnemen en de blootstelling van haar eigen balans onderzoeken. Maar ‘het beperken en voorkomen van klimaatverandering’ is in wezen een politieke doelstelling. Wanneer een bank dit soort taal uitslaat, schuift zij ongemerkt van toezichthouder naar beleidsmaker.

Lagarde erkende die grens deels:

‘Europese regeringen zijn in de eerste plaats verantwoordelijk voor het aanpakken van klimaatverandering.’

De Telegraaf:

’Christine Lagarde doet denken aan Frans Timmermans’

De retoriek werd in latere jaren steeds apocalyptischer. In een ECB-blog uit 2024 schreef Lagarde: ‘Lethargie in de strijd tegen klimaatverandering en het behoud van biodiversiteit brengt ons economische voortbestaan in gevaar.’

En over de bredere groene bedoelingen:

‘Met ons werk rond klimaatverandering willen we klimaatgerelateerde risico’s beter beheren, de groene transitie ondersteunen in lijn met de netto-nuldoelstellingen van de Europese Unie en bredere actie van anderen stimuleren, altijd binnen ons mandaat.’

Vaarwel Christine Lagarde, het ga u goed.

***