Van een onzer correspondenten.

De Europese Commissie zet negen lidstaten onder druk om hun klimaatbeleid aan te scherpen. Onder meer Duitsland en Italië dreigen hun uitstootdoelen voor 2030 niet te halen. De landen moeten binnen drie maanden een verbeterplan indienen. Opvallend genoeg gebeurt dit terwijl Brussel tijdens de klimaattop COP31 in Turkije nieuwe financiële eisen van ontwikkelingslanden afwijst.

Eurocommissaris Wopke Hoekstra gaat de negen regeringen hierover aanschrijven. Naast Duitsland en Italië gaat het om Oostenrijk, Kroatië, Cyprus, Ierland, Litouwen, Malta en Zweden. Nederland staat niet op de lijst. Brussel wil weten welke aanvullende maatregelen en investeringen nodig zijn om de uitstoot verder terug te dringen.

Volgens de Europese Commissie hebben Italië, Kroatië en Cyprus hun toegestane uitstoot voor de periode 2021 tot 2025 overschreden. Andere landen lopen achter bij hun doelstellingen voor 2030. De Commissie verwacht daarom nieuwe plannen om de klimaatmaatregelen te versnellen.

De Europese uitstoot van broeikasgassen daalde in 2025 met 1,6 procent. Vergeleken met 1990 ligt de uitstoot inmiddels 39 procent lager. Toch houdt Brussel vast aan een vermindering van 90 procent in 2040. Welke extra maatregelen de aangesproken landen precies moeten nemen, is nog niet bekend.

Hoekstra wil geen nieuwe financiële toezeggingen.

Ondertussen lopen de spanningen op tijdens de internationale klimaattop COP31 in Antalya. Ontwikkelingslanden willen duidelijkheid over extra geld van rijke landen voor klimaatbeleid. De G77 en China probeerden hierover een apart onderwerp op de onderhandelingsagenda te krijgen.

De Europese Unie verzette zich samen met andere ontwikkelde landen tegen deze stap. Hoekstra noemde nieuwe eisen voor financiële toezeggingen vooraf ‘bij voorbaat kansloos’. Ontwikkelingslanden vinden juist dat rijke landen hun bestaande verplichtingen moeten nakomen.

Ook India uit kritiek op het Europese klimaatbeleid.

De Europese klimaatambities botsen ondertussen met de behoefte aan betaalbare energie. Verschillende lidstaten onderzoeken nieuwe mogelijkheden om aardgas te importeren. Hongarije onderhandelt bijvoorbeeld over gas uit het Roemeense Neptun Deep-project.

Ook kijkt Hongarije naar vloeibaar aardgas via Kroatië en Griekenland. Volgens MOL-topman György Bacsa kan het betalen van 10 tot 20 procent meer voor groene of niet-Russische energie grote economische gevolgen hebben. Daarmee blijft betaalbaarheid een belangrijk probleem.

Als groene energie te duur wordt, zoeken landen naar alternatieven.

De klimaattop draait daarmee niet alleen om uitstootvermindering, maar ook om de financiële gevolgen. Terwijl Brussel strengere maatregelen verlangt van lidstaten, blijft internationaal onenigheid bestaan over wie de kosten moet dragen.

De boodschap uit Brussel is duidelijk: landen die hun klimaatdoelen niet halen, moeten harder worden aangepakt. Maar die boodschap komt op een moment dat energieprijzen hoog blijven, industrie onder druk staat en burgers zich afvragen wat de groene transitie hen nog gaat kosten. De Europese Commissie eist nieuwe maatregelen en investeringen, zonder dat helder is wie die rekening uiteindelijk betaalt.

Juist Duitsland en Italië laten zien dat klimaatdoelen niet automatisch haalbaar zijn. Duitsland kampt met hoge energiekosten en een industrie die onder druk staat. Italië heeft moeite om zijn uitstoot binnen de perken te houden. Toch verwacht Brussel dat deze landen binnen drie maanden met nieuwe plannen komen. Dat wekt de indruk dat de Commissie vooral bezig is met doelen op papier, in plaats van met de realiteit op de grond.

Binnen Europa eist Brussel strengere maatregelen. Maar op de internationale klimaattop weigert de Commissie nieuwe financiële toezeggingen aan ontwikkelingslanden. Hoekstra noemde nieuwe eisen vooraf ‘kansloos’. Ontwikkelingslanden vinden juist dat rijke landen hun bestaande verplichtingen moeten nakomen.

Die dubbele houding valt op. Binnen Europa wordt er streng opgetreden tegen landen die achterlopen. Internationaal wordt er echter terughoudend omgegaan met nieuwe financiële verplichtingen. Voor ontwikkelingslanden voelt dat als een dubbele maatstaf: Europa eist veel van anderen, maar wil zelf weinig extra beloven.

Ondertussen zoeken Europese landen naar nieuwe manieren om aan betaalbare energie te komen. Hongarije onderhandelt over gas uit Roemenië en kijkt naar vloeibaar aardgas via Kroatië en Griekenland. Volgens MOL-topman György Bacsa kan het betalen van 10 tot 20 procent meer voor groene of niet-Russische energie grote economische gevolgen hebben.

Brussel eist meer, maar de rekening komt uiteindelijk bij de burgers.

Dat laat zien dat de energievraag niet verdwijnt omdat Brussel dat wil. Landen moeten gewoon warmte, elektriciteit en industriële energie hebben. Als groene energie te duur wordt, zoeken ze naar alternatieven. Brussel kan doelen opleggen, maar kan de prijs van energie niet zomaar wegdenken.

Ook India uit kritiek op het Europese klimaatbeleid. Het land wil praten over de Europese CO2-grensheffing op geïmporteerde producten. Dat onderwerp kreeg geen afzonderlijke plek op de officiële agenda.

India ziet die heffing waarschijnlijk als een manier waarop Europa zijn eigen industrie beschermt, terwijl ontwikkelingslanden extra kosten krijgen opgelegd. Brussel noemt het een klimaatmaatregel. Anderen zien vooral een handelsbarrière. Die discussie laat zien dat Europese klimaatpolitiek niet losstaat van economische belangen.

De klimaattop draait daarmee niet alleen om uitstootvermindering, maar ook om de financiële gevolgen. Terwijl Brussel strengere maatregelen verlangt van lidstaten, blijft internationaal onenigheid bestaan over wie de kosten moet dragen.

De Europese Commissie wil sneller naar een uitstootvermindering van 90 procent in 2040. Maar de vraag is of die ambitie haalbaar is zonder de industrie, de energievoorziening en de koopkracht van burgers verder onder druk te zetten., de bedrijven en de lidstaten terecht.

***