De armste landen van Afrika hebben betrouwbare energie nodig, geen medelijden.

11-10-2026

Een groen energiebeleid zal ontwikkelingslanden in Afrika niet uit de armoede halen

Door Vijay Jayaraj.

De armste landen van Afrika hebben betrouwbare energie nodig, geen medelijden.

De reguliere media en analisten hadden er langer dan luiaards voor nodig om te beseffen dat de afschaffing van de emissielimieten voor broeikasgassen door elektriciteitscentrales in de Verenigde Staten een fundamenteel keerpunt in het wereldwijde energiebeleid betekende. 

Terwijl Washington terugkeert naar een meer industrieel verstandig beleid, sneuvelt de belofte van energiehervorming in Afrika, met name in landen die qua nationaal inkomen helemaal onderaan of bijna onderaan de lijst staan.

Laten we beginnen met de cijfers die de Wereldbank heeft gepubliceerd. In Mozambique leeft 81% van de bevolking onder de extreme armoedegrens, die is vastgesteld op 2,15 dollar per dag. In Burundi is dit 74% en in de Centraal-Afrikaanse Republiek bijna 72%.

Malawi voegt zich bij deze lijst met een van de hoogste armoedecijfers op het continent, en de economie begon 2026 met een inflatiepercentage van bijna 30% en een staatsschuld van bijna 91% van het bruto binnenlands product.

Zuid-Soedan heeft de laagste score op de Human Development Index van de Verenigde Naties. In 2019 kookte meer dan 97% van de mensen in de Centraal-Afrikaanse Republiek, Zuid-Soedan en Burundi met rookhout, houtskool, mest en gewasresten.

Het Institute for Health Metrics and Evaluation heeft vastgesteld dat roken in huishoudens in Burundi bijdraagt ​​aan een hoog sterftecijfer en dat vrouwen en meisjes vier uur per dag besteden aan het verzamelen van brandstof. Dergelijke ontberingen zijn vrijwel onbekend in Egypte, waar kookgas overal verkrijgbaar is.

Toegang tot energie versus armoede

Een van de belangrijkste oorzaken van deze armoede is het gebrek aan toegang tot energie, met name elektriciteit. Sommige van deze statistieken stammen mogelijk uit samenlevingen die zich nog in een duister, pre-industrieel tijdperk bevinden.

Het elektriciteitsnet van de Centraal-Afrikaanse Republiek wordt aangedreven door waterkracht uit één enkele rivier. Het Boali-complex aan de Mbali-rivier, bestaande uit drie eenheden met een gezamenlijk vermogen van minder dan 39 megawatt, produceert veel minder dan een moderne kolencentrale, die doorgaans 1.000 megawatt of meer opwekt. Van de 5 miljoen inwoners van het land hebben 4,3 miljoen geen elektriciteit.

Het elektriciteitsnet van Burundi produceerde in 2025 minder dan 167 megawatt, ondanks de recente uitbreiding met bijna 50 megawatt. De elektriciteitsdekking in het land ligt onder de 12%. De 14 miljoen inwoners van Burundi zijn afhankelijk van een systeem dat nauwelijks genoeg stroom kan leveren voor één enkel Amerikaans winkelcentrum .

De geïnstalleerde capaciteit in Zuid-Soedan bereikte in 2023 circa 214 megawatt , waarvan ongeveer de helft operationeel was.

Waarom is er zo weinig betrouwbare energie waar die het hardst nodig is? Volg het geld. De Wereldbank is meer dan tien jaar geleden gestopt met het financieren van kolencentrales . Na 2019 stopte ze ook met het verstrekken van leningen aan de upstream olie- en gassector.

In september 2019 verklaarde Akinwumi Adesina, president van de Afrikaanse Ontwikkelingsbank, tijdens de VN-klimaatconferentie dat steenkool tot het verleden behoorde en dat zijn bank zich ervan zou terugtrekken – een belofte die de bank nooit officieel in haar richtlijnen heeft opgenomen, maar die zij in de praktijk wel nakomt.

Vijaya Ramachandran van het Breakthrough Institute zegt dat algehele verboden op de financiering van koolwaterstofprojecten armoede in stand houden. Het bestrijden van klimaatverandering terwijl armoede wordt genegeerd is “absoluut immoreel”, zegt ze.

“De gemiddelde Ethiopiër verbruikt slechts 130 kilowattuur elektriciteit per jaar – ongeveer evenveel als een gemiddelde burger in de Verenigde Staten in vier dagen verbruikt.”

Mevrouw Ramachandran is geen “klimaatscepticus”, maar een econoom die weet wat er gebeurt met een kliniek die niet genoeg elektriciteit heeft om de medicijnen koel te houden.

NJ Ayuk van de African Energy Chamber legt de technische aspecten uit. Hij zegt dat om energiearmoede te beëindigen, alle beschikbare hulpbronnen nodig zijn, waarbij steenkool en olie tot de hulpbronnen behoren die “elk een rol te spelen hebben”.

Volgens hem is het niet alleen oneerlijk en onrechtvaardig , maar ook oneerlijk om Afrikanen te vertellen dat ze het met wind- en zonne-energie moeten doen, terwijl rijke landen hun eigen kolencentrales weer opstarten.

Afrikaanse regeringen zouden moeten eisen dat de Afrikaanse Ontwikkelingsbank en de Wereldbank de financiering van fossiele brandstofcentrales en de infrastructuur die deze met de consument verbindt, hervatten. Dit is het absolute minimum dat nodig is om de meest kwetsbare mensen op het continent te helpen ontsnappen aan armoede.

***

Meer informatie op CO2 Coalition.

Link hier.

***