Zo sterft de lokale democratie *column*

 Zo raakt de politiek steeds verder op afstand, zelfs lokaal. 

 14-3-2026 

Zo sterft de lokale democratie *column*

Dwarsnieuws - Marianne Zwagerman

Club van Dwarskijkers

Zoo ik iéts ben, ben ik een Horstermeerder. De polder zit in mijn DNA, opgegroeid tussen slootjes met het diepgewortelde besef dat dit watersysteem altijd op orde moet zijn om onze huizen te beschermen. De Keur van de Horstermeerpolder, waarin de peilbesluiten zijn vastgelegd, staat voor ons - de inheemse bevolking - boven de Grondwet.

Daarom riepen wij in 2010 de Republiek Horstermeerpolder uit. Wij wilden niet meer bij Nederland horen, als Nederland niet voor droge voeten van de bewoners zorgt, maar de oren laat hangen naar de Groene Maffia, die -gedreven door Europese subsidies- van ons land een groot moeras wil maken.

Toch staat de Horstermeerpolder niet op mijn geboortecertificaat. Op papier ben ik geboren in Nederhorst den Berg, het dorpje waar de polder bij hoort. Maar Bergers zijn geen poldermensen, daar voelden wij ons niet écht bij thuis.

Gedrocht

Nederhorst den Berg werd in 2002 ondergebracht in een nieuwe gemeente, met de fantasienaam Wijdemeren, samen met andere dorpen die soms zo ver weg liggen dat je er lopend een dag over doet. Nu wordt dat bestuurlijke gedrocht weer opgeheven en worden we overgeleverd aan Hilversum.

Zo raakt de politiek steeds verder op afstand, zelfs lokaal. Nederland telt nog maar 343 gemeenten, terwijl ons land is opgebouwd uit zo’n 2.500 plaatsen en dorpen. Die plaatsen zijn de kern van de democratie. Daar namen gemeenschappen al sinds de middeleeuwen zelf het stuur in handen. ‘Centraal bestuur en adel kregen er nooit echt vat op,’ schrijven Geerten Waling en Wim Voermans in hun boek: Gemeente in de genen.

Maar we zijn in de greep gekomen van schaalvergroting. Door gemeentelijke herindelingen gingen we van lokaal zelfbestuur naar bestuurlijke monsters die we nog ‘gemeente’ noemen, maar die met gemeenschappen niets meer te maken hebben. Deze schaalvergroting maakt ons land en de democratie kapot. Politici worden onzichtbaar voor de inwoners, de gemeentehuizen onbereikbare paleizen, de burgerkracht loopt weg uit de samenleving.

Onzichtbaar

Inwoners willen zo’n herindeling nooit, maar het wordt altijd doorgedrukt. Zoals daarna nog veel meer dingen worden doorgedrukt. Wij in Nederhorst den Berg willen massaal geen megagrote terreurturbines op de oever van onze geliefde rivier de Vecht. De meeste inwoners van Hilversum kunnen de Vecht niet eens op de kaart aanwijzen, dus halen de schouders op. En zij zijn met meer.

Levert al die schaalvergroting ook iets goed op? Nee, becijferen Waling en Voermans. Na een herindeling dalen de overheidsuitgaven niet. Er is geen financieel voordeel. De gemeentelijke voorzieningen worden er ook niet beter van. Wel neemt het vertrouwen van de inwoners in de politiek na een fusie altijd af, net zoals hun belangstelling voor het werk van de gemeenteraad. Waarschijnlijk is dat het doel. Lekker onzichtbaar besturen zonder lastige burgers die ook nog wat vinden. Zo sterft de lokale democratie.

ZO STERFT de LOKALE DEMOCRATIE: 

DEN HAAG LAAT DORPEN VERDWIJNEN!

Dwarsnieuws - Marianne Zwagerman