Historische draai van het KNMI

Een mirakel is geschied. Ik had werkelijk niet verwacht dat deze dag ooit zou aanbreken.

2-2-2026 

Historische draai van het KNMI

Door Marcel Crok.

Een mirakel is geschied. Ik had werkelijk niet verwacht dat deze dag ooit zou aanbreken. Afgelopen woensdag verscheen er een artikel in de Volkskrant met de kop: “KNMI ‘vindt’ zeven hittegolven van vóór 1950, een overwinning en principekwestie voor klimaatcritici.”

De meeste lezers van de Clintel-nieuwsbrief zullen meteen weten waar dit om gaat. Onze jarenlange strijd met het KNMI over de ‘verdwenen hittegolven’ is min of meer ten einde gekomen. Het KNMI heeft hun eerdere homogenisatie uit 2016 eindelijk herzien en onze kritiek erop is met de herziening volledig erkend. Niet alle, maar wel zeven hittegolven van voor 1950 staan weer terug in de boeken. Al die jaren hebben wij gezegd: een kleine correctie lijkt op zijn plaats, maar het KNMI is veel te ver doorgeschoten waardoor onterecht veel tropische dagen en daarmee ook hittegolven uit de boeken zijn verdwenen.

In maart 2019 publiceerden wij, Rob de Vos, Frans Dijkstra, Jan Ruis en ikzelf, het rapport Het Raadsel van de Verdwenen Hittegolven. Ons persbericht destijds (Maart 2019) begon als volgt:

Het KNMI heeft drie jaar geleden ten onrechte een groot deel van de historische hittegolven (in de periode 1901-1951) uit de boeken geschrapt. Dat concludeert een team van vier onafhankelijke onderzoekers vandaag in het rapport Het Raadsel van de Verdwenen Hittegolven. De onderzoekers noemen de extreme temperatuurcorrecties van 1,9°C die het KNMI toepaste op warme tot zeer warme dagen (28 graden Celsius of hoger) “onverdedigbaar”.

Het was een dik (100 pagina’s) en zeer goed onderbouwd rapport. Het KNMI besloot niet inhoudelijk te reageren en in de Volkskrant (nu weer opgehaald door Maarten Keulemans in zijn stuk van woensdag) zeiden ze destijds: “Ruim zes jaar geleden verklaarde het KNMI nog aan de Volkskrant ‘dat we geen enkele behoefte voelen inhoudelijk te reageren’ op de kwestie. De critici zouden zich te veel ‘in de hoek van achterdocht en ontkenning positioneren’, zei een woordvoerder destijds.”

Dus met een ad hominem werden we afgeserveerd en in mijn artikel vandaag bij Indepen (of hier bij Clintel) geef ik nog meer smeuïge details over wat er achter de schermen allemaal gebeurde. Wij besloten om door te zetten en het lukte uiteindelijk in december 2021 om onze kritiek peer reviewed in een prima Journal te publiceren. Ons persbericht toen begon als volgt:

Het KNMI heeft te veel tropische dagen geschrapt in de periode 1901-1950. Dat stellen vier Nederlandse onderzoekers in een vandaag gepubliceerde paper in het wetenschappelijke tijdschrift Theoretical and Applied Climatology. De fout ontstond doordat het KNMI slechts één station gebruikte om De Bilt mee te corrigeren. De paper laat zien dat de correcties betrouwbaarder worden door meer stations te gebruiken en een langere vergelijkingsperiode.

Precies het laatste, meer stations gebruiken en een langere vergelijkingsperiode heeft het KNMI nu gedaan.

Mediastilte

De media, met uitzondering van de Andere Krant, lieten het in december 2021, nadat wij een persbericht hadden rondgestuurd, volledig afweten. Maar per e-mail liet het KNMI toen toch wel aan de Andere Krant weten dat ze erop zouden gaan reageren. Dat heeft nog vier jaar geduurd. De aanhouder wint dus. Ik wil Frans, Rob, en Jan bedanken voor de jarenlange samenwerking en de grondige manier waarop we dit dossier al die jaren hebben aangepakt. Op de inhoud, niet op de man.

Een artikel van Frans en Rob over de nieuwe aanpassingen van het KNMI staat ook op de Clintel-website.

Wie mijn artikel bij Indepen leest zal zien dat het KNMI zich eerder zeer onprofessioneel heeft opgesteld. Bij dit nieuwe rapport heeft het KNMI een grote stap in de goede richting gezet. Frans Dijkstra was gevraagd om het rapport te reviewen en het KNMI heeft aangekondigd alle reviews openbaar te maken evenals hun reacties erop.

Ik snap als geen ander hoe gepolariseerd de klimaatdiscussie is, maar de enige juiste manier om te depolariseren is om het consequent over de inhoud te hebben, en niet over vermeende motieven over en weer.

Meer nijpende dossiers
Er zijn meer dossiers die om herziening van het KNMI vragen. Zo bleef het KNMI bij haar laatste scenario in 2023 gewoon gebruik maken van het achterhaalde RCP8.5-scenario. Tijdens een borrel bij de KNAW gaf directeur Maarten van Aalst aan mij toe dat hij mijn kritiek op RCP8.5 wel kon begrijpen. Ondertussen blijft dit scenario echter ingezet worden om jan en alleman angst aan te jagen over toekomstige klimaatverandering (die dus niet zal plaatsvinden).

Een ander interessante kwestie is de paper van vader en zoon Han en Jippe Hoogeveen, die in een peer reviewed paper aantoonden dat veranderde luchtcirculatie verreweg de belangrijkste verklaring is voor de temperatuurveranderingen in Nederland. CO2 draagt in hun analyse niks bij. Van Aalst reageerde als door een wesp gestoken toen ik de burgers bij het Nationaal Burgerberaad Klimaat vorig jaar op deze paper wees. Een open debat over dit onderwerp is dringend noodzakelijk.

David tegen Goliath
Een van de redenen, zo niet de belangrijkste, waarom het zo lang geduurd heeft voordat het KNMI haar fout met betrekking tot de homogenisatie heeft toegegeven, is dat Clintel tegen het KNMI een strijd is van David tegen Goliath. In termen van funding, mankracht, autoriteit en media-aandacht zijn wij (uiteraard) de onderliggende partij. De begroting van het KNMI voor 2026 bedraagt 119 miljoen euro, die van Clintel 250.000 euro. Maar je ziet dat geld uiteindelijk niet doorslaggevend is. Onze studies over de hittegolven van het KNMI zijn, mede dankzij het feit dat Frans, Rob en Jan gepensioneerd zijn, vrijwel zonder financiering uitgevoerd.

Uiteraard zouden wij graag over meer financiering willen beschikken, want er is zoveel braakliggend terrein dat wij willen oppakken maar waar we door gebrek aan mankracht niet aan toe komen. Steun ons indien mogelijk, met een klein of groot bedrag. Wat u maar kunt missen en wilt bijdragen voor de goede zaak, voor eerlijke voorlichting over klimaatverandering en klimaatbeleid.

Marcel Crok, directeur Clintel.
marcel.crok@clintel.org

***

Bron hier.

***