Het kabinet wil vooral ‘vol inzetten’ op het halen van de doelen voor 2040 en 2050.

1-2-2026

Coalitieakkoord – klimaat, energie en stikstof

Klimaat & energie

• Het kabinet-Jetten erkent dat het halen van het klimaatdoel van 55 procent minder uitstoot van broeikasgassen in 2030 ‘lastig wordt’, maar houdt vast aan de doelen uit de klimaatwet. Het kabinet wil vooral ‘vol inzetten’ op het halen van de doelen voor 2040 en 2050.

• Het oplossen van de problemen op het stroomnet heeft de grootste prioriteit. De ‘meest urgente projecten’ die een aansluiting op het overvolle net nodig hebben, krijgen voorrang. Nieuw wordt een ‘crisiswet netcongestie’, die procedures en vergunningen moet versnellen. Ook wil het kabinet kunnen ingrijpen als projecten stagneren. Flexcontracten, ‘prikkels in de nettarieven’ en energiehubs moeten zorgen dat de beschikbare capaciteit zo goed mogelijk gebruikt wordt.

• Het kabinet wil het maximaal aantal windparken op de Noordzee bouwen, en heeft hiervoor budget vrijgemaakt. Het kabinet-Schoof stelde het doel van 50GW aan capaciteit in 2040 naar beneden bij, naar 30 tot 40GW. Het nieuwe kabinet gaat nu voor die bovengrens. Er moet 40GW aan windparken op zee komen, waarbij de overheid via nieuwe contracten een deel van de financiële risico’s draagt.

• De subsidies voor duurzame energiebronnen in Nederland worden verlengd tot 2032. Deze subsidies zijn goed voor de verduurzaming van jaarlijks ongeveer 1 procent van de energie in Nederland, maar hier was nog geen geld voor vrijgemaakt voor na 2026. Het nieuwe kabinet maakt genoeg miljarden vrij om op het huidige tempo door te gaan tot 2032.

• Het kabinet-Jetten blijft inzetten op kernenergie en wil vier nieuwe centrales bouwen. Dit hoeven niet allemaal grote, conventionele kerncentrales te zijn; het kunnen ook kleinere varianten zijn, de zogeheten SMR’s. Met name in het programma van die moderne, kleine centrales moet een ‘versnelling’ komen.

• Er ligt minder nadruk op gaswinning. Het Groningerveld blijft gesloten en ook voor de Waddenzee komen geen nieuwe vergunningen. Maar ook op de Noordzee, waar de afgelopen jaren vaak werd gesproken over een ‘versnelling’ van gaswinning, zegt het kabinet nu slechts dat het ‘door zal gaan’ met de huidige gaswinning daar.

• De CO2-heffing wordt definitief afgeschaft. Het huidige kabinet zette deze controversiële maatregel al in de koelkast, maar demissionair minister Hermans zei dat deze nodig is als stok achter de deur voor de klimaatdoelen van 2030. Het nieuwe kabinet gaat deze maatregel nu toch definitief afschaffen.

• En: het noodfonds energie blijft bestaan voor mensen die de energierekening niet kunnen betalen. Het aantal laadpalen voor elektrische voertuigen wordt uitgebreid. Hoewel groene waterstof ondanks grote beloftes niet van de grond komt, blijft het kabinet investeren in de productie en levering van deze duurzame energiedrager.

• Ook wil het kabinet streven naar een Europese vliegtaks in plaats van verschillende nationale vliegbelastingen. En naast een rol als militair vliegveld, waartoe het vorige kabinet onlangs besloot, komt er óók burgerluchtvaart op Lelystad Airport.

Stikstof/landbouw

• Er is een investeringspakket van 20 miljard euro. Daarmee herstelt het nieuwe kabinet in feite het ‘stikstoffonds’ van het kabinet Rutte-IV. Het kabinet-Schoof schafte die pot juist af.

• Het nieuwe kabinet houdt vast aan de bestaande doelstelling om de stikstofuitstoot van de landbouw te reduceren. Die moet in 2035 met een percentage tussen 42 en 46 procent zijn gekrompen ten opzichte van 2019. In de industrie moet voor dezelfde periode de uitstoot omlaag met 50 procent. Voor stikstofoxiden uit het verkeer is het doel ook een halvering in 2035.

• Bedrijven krijgen een vergunning aan de hand van de stikstofuitstoot en niet meer op basis van de neerslag van stikstof in de natuur. Dit kan alleen als het nieuwe systeem, doelsturing, juridisch houdbaar is. In de Europese regels is namelijk bescherming van de natuur het uitgangspunt.

• Behalve voor stikstof komen er landelijke reductiedoelen voor de uitstoot van kooldioxide en schoon water. Ieder gebied krijgt eigen richtlijnen en uiteindelijk krijgt ook iedere boer te horen waar hij aan toe is.

• Het meetnetwerk om de kwaliteit van de natuur, de bodem en het water te meten wordt uitgebreid.

• Als het stikstofdoel van 2035 niet wordt gehaald, kunnen er verplichte maatregelen volgen om de veestapel verder te laten krimpen.

• Om kringlooplandbouw te stimuleren komen er uiterlijk in 2032 normen voor het aantal koeien per hectare.

• Rond Europees beschermde Natura 2000-gebieden worden de mogelijkheden voor landbouw beperkt. De vijf kwetsbaarste natuurgebieden krijgen prioriteit bij de bescherming, te beginnen met de Veluwe en de Peel.

• Er komt een nationale grondbank. Die moet het makkelijker maken om boerenbedrijven te verplaatsen. Als zij bijvoorbeeld de natuur te veel in de weg zitten, kunnen ze op een geschiktere plek hun bedrijf voortzetten.

• Verslechterde natuurgebieden worden hersteld en de gebieden worden met elkaar verbonden, onder meer voor versterking van biodiversiteit.

• Er worden afspraken gemaakt met de landbouwsector om het gebruik van bestrijdingsmiddelen fors te beperken. Het kabinet wil boeren helpen om de markt voor duurzaam voedsel te vergroten, bijvoorbeeld door biologische producten te stimuleren.

***