Van een onzer correspondenten.

Door BNR Webredactie.

De aanleg van een landelijk waterstofnetwerk staat onder druk. Het kabinet ziet waterstof als belangrijke schakel in de energietransitie en gaf Gasunie/Hynetwork Services (HNS) in 2023 opdracht het netwerk te bouwen. Voor de aanleg kreeg HNS een subsidie, maar die blijkt volgens onderzoek van de Algemene Rekenkamer waarschijnlijk onvoldoende. Daardoor dreigt het project vast te lopen en ontstaat een risico voor de schatkist, omdat een forse stijging van het transporttarief moet worden voorkomen.

Het kabinet wil de overstap van fossiele naar schone energie versnellen en rekent daarbij op waterstof. De subsidie van demissionair klimaatminister Sophie Hermans van 750 miljoen euro moest het kip-ei-probleem doorbreken: bedrijven stappen pas over op waterstof als er een netwerk ligt, terwijl dat netwerk pas rendabel wordt als er voldoende afnemers zijn.

Met het geld moet een landelijk netwerk worden aangelegd dat vijf grote industriegebieden met elkaar verbindt. Het traject, zo’n 1.200 kilometer lang, moet in 2030 gereed zijn.

Maar volgens de Rekenkamer klopt de financiële onderbouwing inmiddels niet meer. De vraag naar waterstoftransport blijft voorlopig laag, wat betekent dat HNS in de eerste jaren verlies draait. Het netwerk zou vanaf 2033 kostendekkend moeten worden, maar de huidige subsidie is daarvoor te laag, schrijft BNR.

Sterk stijgende kosten maken netwerk onzeker: reëel financieel risico voor de schatkist. (BNR)

De kosten van het project zijn de afgelopen jaren fors gestegen, onder andere door internationale spanningen zoals de oorlog in Oekraïne. Daardoor loopt de verliescompensatie op naar 2,5 miljard euro, terwijl er maar 750 miljoen euro beschikbaar is. De hogere verliezen komen niet alleen door de duurdere aanleg, maar ook doordat het aanbod van duurzame waterstof achterblijft en de vraag tegenvalt. Van de vijftien geplande trajecten is alleen het deel in Rotterdam/Rijnmond in aanbouw. Voor de overige trajecten moet eerst worden vastgesteld of aanleg haalbaar is en of er voldoende vraag zal zijn.

Bij de subsidieaanvraag in 2023 gaf Gasunie/HNS al aan 857 miljoen euro aan verliescompensatie nodig te hebben. De beschikbare 750 miljoen euro was toen dus al onvoldoende. Inmiddels zijn de raming van de totale projectkosten gestegen naar 3,8 miljard euro en de benodigde verliescompensatie naar 2,5 miljard euro; meer dan drie keer het beschikbare bedrag.

Als het project duurder uitvalt dan gedacht, moet iemand het gat opvullen. Mogelijke opties zijn extra subsidie, hogere transporttarieven of een andere verdeling van de kosten tussen huidige en toekomstige gebruikers. Omdat alle betrokken partijen een flinke tariefstijging willen voorkomen, bestaat de kans dat de overheid moet bijspringen.

Volgens de Rekenkamer is daardoor onzeker of de doelstellingen van de subsidie worden gehaald en ontstaat er een reëel financieel risico voor de schatkist.

De kosten van het waterstofproject zijn de afgelopen jaren fors gestegen, onder andere door internationale spanningen zoals de oorlog in Oekraïne. (ANP / DeFodi)

‘Onzekerheid hoort bij de energietransitie’, zegt Barbara Joziasse, collegelid van de Algemene Rekenkamer. Het gaat volgens haar om grote en complexe projecten die nog niet eerder zijn uitgevoerd.’Bij waterstof gaat het bijvoorbeeld om minstens 11 miljard euro. De hele keten van productie, transport en gebruik moet samenwerken om zoiets van de grond te tillen. Vaak ook nog in omstandigheden die tussendoor wijzigen.’

***

Lees het bij BNR hier.

***