De VS betalen niet langer voor het IPCC en Duitsland vult het beloofde financieringsgat niet aan.
10-11-2026
Het Intergouvernementele Panel voor Klimaatverandering (IPCC) moet zich voorbereiden op een turbulente periode
Het Intergovernmental Panel on Climate Change (IPCC) kampt met financiële problemen: de opschorting van Amerikaanse betalingen sinds 2026 heeft geleid tot een tekort van ongeveer 1,7 miljoen dollar per jaar. De verwachting, aangewakkerd door de regeringscoalitie van de Sociaal-Democratische Partij (SPD), de Groene Partij en de Vrije Democratische Partij (FDP), dat Duitsland dit financieringsgat onmiddellijk zou dichten, is niet uitgekomen: de Duitse bijdragen aan het IPCC-trustfonds voor 2026 en 2027 blijven geschat op 500.000 euro.
Bovendien slaagden de deelnemers er tijdens de laatste plenaire vergadering van het IPCC in oktober 2026 niet in om overeenstemming te bereiken over een datum voor de voltooiing van het volgende beoordelingsrapport over klimaatverandering (AR7) of om de budgetten voor 2026 en 2027 goed te keuren. Het driedelige AR7, bedoeld als een definitief syntheserapport, zou oorspronkelijk medio 2028 verschijnen, maar India, Saoedi-Arabië, Rusland, China, Iran, Algerije en Argentinië eisen nu een latere publicatie, op zijn vroegst in 2029.
Het AR7 was oorspronkelijk bedoeld om op tijd klaar te zijn voor de 33e VN-klimaatconferentie (COP33), die gepland staat voor november 2028. Tijdens deze conferentie zullen de wereldwijde klimaatbeschermingsmaatregelen die de afgelopen vijf jaar zijn genomen, worden vergeleken met nieuwe wetenschappelijke bevindingen, die naar verwachting beschikbaar zullen zijn in de vorm van het zevende IPCC-rapport. De uitkomst van de COP33-conferentie zal leiden tot een wettelijk bindende verplichting voor alle landen om hun nationale klimaatdoelstellingen aan te passen. Het belangrijkste doel van deze twee weken durende COP33-top in november 2028 is dan ook het creëren van een wettelijke verbintenis tot versterkte klimaatbeschermingsmaatregelen.
Het IPCC is voor de helft wetenschap en voor de helft politiek. Het is een VN-instituut gevestigd in Genève, dat tot taak heeft de bevindingen van klimaatwetenschappelijk onderzoek wereldwijd samen te vatten. Lidstaten sturen regeringsvertegenwoordigers naar de bijeenkomsten en leveren de wetenschappers die bijdragen aan de klimaatrapporten.
Verschillende belangen van de lidstaten
Onderhandelingen over de formulering in de “Samenvatting voor beleidsmakers” van elk IPCC-rapport zijn daarom altijd een moeizame diplomatieke strijd, waarbij elke staat in de eerste plaats zijn eigen nationale, economische en existentiële belangen behartigt. Vertegenwoordigers van 195 landen – van Saoedi-Arabië tot de “kleine eilandstaten” – zitten rond de tafel en moeten dit IPCC-samenvattingsrapport unaniem goedkeuren. Waarom nemen al deze landen de moeite? Ze doen het alleen omdat deelname elk land een zeer specifiek strategisch voordeel biedt: alle landen hebben een vetorecht, zelfs over de kleinste formulering.
Kleinere landen met weinig industrie, onderzoek of natuurlijke hulpbronnen verwachten veiligheid en financiële steun. Als het IPCC-rapport zwart op wit stelt dat hun grondgebied onbewoonbaar zal worden bij een opwarming van twee graden Celsius, biedt dit een argument om morele en juridische druk uit te oefenen en compensatie en aanpassingsgelden te eisen van geïndustrialiseerde landen.
Landen die voornamelijk afhankelijk zijn van de handel in fossiele grondstoffen of van plan zijn deze te blijven gebruiken voor hun industrie, zorgen er door hun deelname voor dat formuleringen met betrekking tot de uitfasering van fossiele brandstoffen zo vaag mogelijk blijven.
Westerse geïndustrialiseerde landen willen de IPCC-rapporten gebruiken om een wetenschappelijke basis te leggen voor het observeren en beoordelen van door de mens veroorzaakte klimaatverandering en voor de daaruit voortvloeiende wetgeving. Het beste voorbeeld hiervan is de Green Deal , het klimaatbeschermings- en economisch programma van de EU, dat tot doel heeft Europa tegen 2050 het eerste klimaatneutrale continent te maken.
De 65e plenaire sessie van het Intergouvernementele Panel over Klimaatverandering (IPCC) in Addis Abeba op 16 oktober 2026 eindigde dan ook in een meningsverschil en werd verdaagd zonder overeenstemming over een bindend tijdschema voor het volgende belangrijke beoordelingsrapport (AR7). Het geschil draaide om de vraag of het zevende beoordelingsrapport in 2028, zoals gepland door het IPCC, of later gepubliceerd moest worden. Het IPCC wilde de samenvatting van de meest recente bevindingen uit wereldwijd klimaatonderzoek tijdig afronden voor de aanstaande VN-klimaatbeoordeling in 2028. Als er tegen die tijd geen actueel IPCC-rapport met urgente en alarmerende feiten beschikbaar is, zal de VN de wetenschappelijke basis missen om druk uit te oefenen op landen. India, Saoedi-Arabië, Rusland, China, Iran, Algerije en Argentinië dringen aan op publicatie niet eerder dan 2029. Ze eisen meer wetenschappelijke nauwkeurigheid en meer ruimte voor de ontwikkeling van hun eigen energiebeleid, maar hun werkelijke motieven zijn strategisch en economisch: als AR7 pas in 2029 of later wordt gepubliceerd, zal het debat over deze kwestie worden uitgesteld.
Het IPCC heeft een vast budget en daarnaast nog een veel grotere financiële behoefte op de achtergrond
In theorie dragen alle 195 lidstaten bij aan de financiering van het werk van het IPCC door middel van vrijwillige betalingen aan het IPCC-trustfonds. In de praktijk heeft echter slechts ongeveer 20 procent van de lidstaten ooit een financiële bijdrage geleverd. Grotere donoren – naast de VS en Duitsland – waren onder andere het Verenigd Koninkrijk, Frankrijk, Japan, Australië, Canada, Nederland, Noorwegen, Zweden, Zwitserland, Zuid-Korea, Italië en de Europese Unie (EU).
In het najaar van 2026 meldde het IPCC-secretariaat dat de daadwerkelijke vrijwillige bijdragen momenteel ongeveer 3,5 miljoen Zwitserse frank per jaar bedragen. Dit komt op een bijzonder ongelegen moment, aangezien de werkzaamheden aan de zevende rapportagecyclus in volle gang zijn. Het IPCC stelt dat een noodfinanciering van ten minste 5,8 miljoen frank per jaar nodig is om dit te dekken.
Dit kernbudget dekt de reiskosten van experts uit ontwikkelingslanden, vertalingen, publicaties, plenaire sessies en conferenties, evenals het secretariaat in Genève. Het IPCC gebruikt momenteel dus zijn kasreserves om de activiteiten te bekostigen. Om kosten te besparen, worden onder andere de volgende maatregelen besproken: het schrappen van vertaalkosten, het afzien van gedrukte rapporten, een aanwervingsstop en het verplaatsen van bijeenkomsten van onderzoekers naar virtuele platforms. Het gewenste budget van het IPCC zou aanzienlijk hoger liggen: voor 2026 en 2027 bedraagt het 12 miljoen Zwitserse frank per jaar, wat overeenkomt met ongeveer 14,7 miljoen Amerikaanse dollar of bijna 13,5 miljoen euro. Dit aanzienlijke bedrag is nodig om het zevende beoordelingsrapport (AR7), waaraan momenteel wordt gewerkt, volgens de gebruikelijke hoge standaarden te kunnen produceren.
De financiële behoeften van het IPCC zijn uiteraard veel groter dan dit “kernbudget” (meer hierover), aangezien de lidstaten secretariaten financieren met de technische ondersteuningseenheden , van waaruit al het werk van de IPCC-werkgroepen wordt georganiseerd, het wereldwijde IPCC-datadistributiecentrum – een internationaal netwerk met vestigingen in Duitsland, de VS, Spanje en het VK – en de meerdaagse plenaire sessies van het IPCC organiseren. In Duitsland financieren het federale ministerie van Onderzoek, Technologie en Ruimtevaart (BMFTR) en het federale ministerie van Milieu, Klimaatbescherming, Natuurbehoud en Kernveiligheid (BMUKN) het Duitse IPCC-coördinatiebureau. De kosten hiervan worden geschat op een bedrag in de midden- tot hoge zescijferige range. Het grootste deel van de Duitse financiering gaat direct naar de IPCC-infrastructuur: salarissen voor wetenschapsmanagers, servers en datacenters, kantoren en operationele kosten, rapportontwerp en reiskosten. Het ministerie van Onderzoek financiert ook onderzoeksassistenten voor de Duitse coördinerende IPCC-hoofdauteurs om hun werklast bij het opstellen van de rapporten te verlichten.
De wereldwijde herverdeling hapert
De grootste onzichtbare kostenfactor is echter het wetenschappelijk onderzoek zelf. Hoewel het IPCC zelf geen subsidies toekent voor onderzoeksprojecten, maar reeds gepubliceerde, door vakgenoten beoordeelde literatuur evalueert, zijn onderzoeksprogramma’s gericht op kennislacunes en onderwerpen die in IPCC-rapporten worden genoemd. Overheden financieren specifiek onderwerpen die relevant zijn voor toekomstige IPCC-rapporten. Er is geen exact cijfer voor hoeveel onderwerpen exclusief voor het IPCC worden gegenereerd, maar het wordt geschat op enkele honderden afzonderlijke projecten in de afgelopen tien jaar. Fundamenteel onderzoek naar klimaatverandering, bijvoorbeeld aan universiteiten en Helmholtz/Leibniz-instituten, ontvangt brede financiering en wordt later geciteerd in IPCC-rapporten. Onderzoek dient dus zowel wetenschappelijke als politieke doelen, waarbij het IPCC de onderzoeksprioriteiten vaststelt via zijn rapporten en aanbevelingen.
Het zogenaamde “Intergovernmental Panel on Climate Change” (IPCC) was oorspronkelijk bedoeld om een onafhankelijke beoordeling te geven van de stand van het klimaatonderzoek. Wat begon als een goed idee, is uitgegroeid tot een politieke actor die klimaatbeleidsdoelen en mondiale herverdeling promoot. De verschillende lidstaten hebben sindsdien geleerd hoe ze kunnen profiteren van de ontstane structuren en vormen nu drie grote blokken met zeer uiteenlopende belangen.
EU-lidstaten zoals Duitsland, Frankrijk, Nederland en Luxemburg, evenals de Scandinavische landen, Groot-Brittannië en Zwitserland, willen het rapport graag vóór 2028 beschikbaar hebben om nog strengere klimaatdoelstellingen te kunnen vaststellen en de wereldwijde druk voor transformatie hoog te houden.
De kleine eilandstaten (AOSIS) zoals Tuvalu, de Malediven, Antigua en Barbuda willen alarmerende rapporten over de stijging van de zeespiegel en de onomkeerbare schade zwart op wit hebben om tijdens de wereldwijde inventarisatie van 2028 wettelijk aanspraak te kunnen maken op financiële compensatie en aanpassingsgelden.
India, Saoedi-Arabië, Rusland en China, actief gesteund door Iran, Algerije en Argentinië, hebben een bindend tijdschema voor het 7e beoordelingsrapport (AR7) geblokkeerd. Rusland, Saoedi-Arabië, Iran en Algerije zijn afhankelijk van de export en verkoop van olie, gas en steenkool. China en India baseren op hun beurt een groot deel van hun industriële groei op fossiele brandstoffen. Geen van beide groepen heeft belang bij strengere wereldwijde deadlines voor de uitfasering van fossiele brandstoffen of bij emissiereducties op korte termijn.
Het zal interessant zijn om te zien welke richting het Intergovernmental Panel on Climate Change (IPCC) in de toekomst zal inslaan.
***
Dit artikel verscheen oorspronkelijk op ACHGUT hier.
***
0 reacties :
Een reactie posten