Achter de lovende woorden ging in werkelijkheid slecht nieuws schuil. 

12-11-2026

Geen elektriciteitsaansluitingen meer vanwege de energietransitie

AI-afbeelding.

Door het toenemende aantal wind- en zonne-energiecentrales, grootschalige batterijen, warmtepompen en elektrische auto’s wordt de netcapaciteit schaarser als onderdeel van de energietransitie. In Duitsland en andere Europese landen is rantsoenering al van kracht.

Door Peter Panther.

“De energietransitie gaat een nieuwe fase in”, schreef netbeheerder Bayernwerk begin oktober in een persbericht. De “tweede helft van de energietoekomst” breekt aan. Daarom zijn “een nieuw systeem en een helder plan voor de ontplooiing van het energiesysteem” nodig.

Achter de lovende woorden ging in werkelijkheid slecht nieuws schuil. Bayernwerk AG kondigde in deze brief de rantsoenering van elektriciteitsaansluitingen aan. De capaciteit van het net werd schaars. “De logica van de energietransitie uit de eerste helft van het jaar biedt hier geen antwoord meer op”, aldus Bayernwerk-CEO Egon Westphal in de verklaring. Het gevolg: grote elektriciteitsverbruikers en batterijopslagfaciliteiten zullen in de toekomst moeten concurreren om de beschikbare capaciteit.

De stroomrantsoenering in Beieren is geen op zichzelf staand geval. De Duitse energietransitie zet het elektriciteitsnet steeds meer onder druk. Enerzijds vereist de fluctuerende elektriciteitsproductie van zonne- en windenergiecentrales talloze nieuwe netaansluitingen. Anderzijds wordt het net ook belast door de explosieve groei van grootschalige batterijen, die bedoeld zijn om energie op te slaan en zo tekorten in de stroomvoorziening op te vangen.

Aankondigingen over rantsoenering komen steeds vaker voor in Duitsland

Door de toenemende decentrale elektriciteitsopwekking op steeds meer locaties stijgt het elektriciteitsverbruik sterk. In het kader van de elektrificatie worden steeds meer verwarmingssystemen, voertuigen en industriële processen aangedreven door elektriciteit in plaats van fossiele brandstoffen.

Hoewel het elektriciteitsnet momenteel op veel plaatsen wordt versterkt, blijft de uitbreiding ervan in vrijwel heel Duitsland ver achter bij de vraag. Hierdoor zijn netbeheerders steeds vaker genoodzaakt aansluitaanvragen af ​​te wijzen. Waar capaciteit voorheen voornamelijk op volgorde van binnenkomst werd toegewezen, stappen veel netbeheerders nu over op een op de voortgang gebaseerde aanpak: ze beoordelen welke projecten het verst gevorderd zijn en geven deze prioriteit in het netwerk. Alle andere aanvragen worden op een wachtlijst geplaatst.

Daarom worden aankondigingen van rantsoenering steeds vaker in Duitsland gedaan. In augustus 2026 kondigde Netze BW, de netbeheerder van Baden-Württemberg, de overgang aan naar een op looptijd gebaseerde toewijzingsprocedure. Schleswig-Holstein Netz deed in dezelfde maand een soortgelijke aankondiging. Sinds eind 2025 verdeelt de distributienetbeheerder Stromnetz Berlin de netcapaciteit volgens de zogenaamde herverdelingsprocedure, waarbij de schaarse aansluitcapaciteit wordt verdeeld over meerdere aanvragers.

De economische ontwikkeling wordt vertraagd

De stortvloed aan nieuwe batterijopslagsystemen zet de netbeheerders zwaar onder druk: volgens een onderzoek van het Bundesnetbeheer (Federaal Agentschap voor Netten) werden er vorig jaar aanvragen ingediend voor een totaal van 574 gigawatt aan dergelijke opslagcapaciteit. Slechts 54 gigawatt werd echter goedgekeurd, minder dan tien procent. Hoewel het duidelijk is dat veel aangekondigde batterijopslagprojecten waarschijnlijk nooit gerealiseerd zullen worden, is dit een rampzalig laag succespercentage.

De rantsoeneringsmaatregelen die momenteel in heel Duitsland worden ingevoerd, hebben gevolgen: veel industriële bedrijven ondervinden een vertraging in hun ontwikkeling. Bedrijven moeten uitbreidingsplannen inkrimpen of zelfs annuleren. Zelfs vrijetijdsactiviteiten worden getroffen: enkele weken geleden werd bekendgemaakt dat Europapark in Rust, in Zuid-Duitsland, in de toekomst waarschijnlijk niet zoveel elektriciteit zal kunnen afnemen als gewenst. Lopende uitbreidingsprojecten worden hierdoor niet beïnvloed. Om in de toekomst verder te kunnen uitbreiden, overweegt Europapark echter de bouw van eigen zonne-energiecentrales en andere energievoorzieningen.

15.500 Deense bedrijven zonder elektriciteitsaansluiting

Duitsland is zeker niet het enige land dat kampt met een tekort aan netcapaciteit. Tal van andere landen moeten ook noodgedwongen rantsoenering invoeren. Hoe verder de ecologische energietransitie vordert, hoe acuter de problemen worden.

De situatie is met name precair in Nederland, dat sterk afhankelijk is van wind- en zonne-energie. Zo’n 15.500 bedrijven wachten daar momenteel op een elektriciteitsaansluiting. Sinds afgelopen zomer treft het tekort voor het eerst ook particuliere huishoudens.

Afgelopen winter ontving Denemarken aanvragen voor ongeveer 60 gigawatt extra netcapaciteit. De huidige piekbelasting van het land bedraagt ​​echter slechts zeven gigawatt. Daarom geldt er in Denemarken sinds maart vorig jaar een moratorium op nieuwe netaansluitingen. Bovendien heeft het parlement in oktober het wettelijk kader voor de rantsoenering van de schaarse capaciteit vastgesteld.

De energietransitie eist zijn tol

In Groot-Brittannië hebben de autoriteiten besloten dat in de toekomst alleen projecten die voldoen aan bepaalde criteria met betrekking tot projectrijpheid en het behalen van energiedoelstellingen een bindende aansluitdatum krijgen. Ook in Finland, Zweden en Noorwegen is de netcapaciteit schaars geworden. De toewijzing van bestaande aansluitingen is beperkt en herzien.

Het is opvallend dat de problemen met onvoldoende netcapaciteit niet beperkt zijn tot slechts enkele landen. Steeds meer staten worden gedwongen hun toevlucht te nemen tot rantsoenering. Het is dus niet simpelweg een kwestie van slechte planning door de netbeheerders. De beschreven problemen ontstaan ​​vrijwel automatisch zodra de lopende transformatie een bepaald stadium bereikt: de uitbreiding van het net kan de vraag niet meer bijbenen.

Of, anders gezegd: de energietransitie eist zijn tol!

***

Bron  EIKE hier.

***