Minder getwitter en meer serieus bestuur, 2600 jaar geleden was dat ook al aan de orde. Lees het Oude Testament: ‘Het getokkel van jullie harpen wil Ik niet horen. Laat liever het recht stromen als water’ (Amos 5:23-24).

De profeten Amos en Jesaja protesteerden in hun tijd tegen de hoogopgeleide elite in de hoofdstad. Boeren en arbeiders moesten steeds meer belasting betalen voor prestigieuze projecten van die elite. De hoger opgeleiden, die tijdens de Babylonische ballingschap alfabetisch hadden leren lezen en schrijven, lieten zich daarop voorstaan na hun terugkeer in Jeruzalem, en maakten het leven ondragelijk voor Jozef modaal.

Dit jaar betalen Nederlandse belastingbetalers 380 miljoen euro aan illegale immigranten omdat hun advocaten kansen zien voor het stapelen van klachtenprocedures over uitzetting. Maar onze Raad van State geeft nog geen urgent advies over het inkorten van die procedures, en wikt en weegt liever over de vraag of Italië wel voldoet aan alle Nederlandse eisen voor de terugkeer van illegale immigranten. Getokkel in plaats van serieus bestuur.

Dwarsliggende ambtenaren

Op aanzienlijk meer dan tien miljard kosten per jaar schat adviseur PricewaterhouseCoopers (PwC) de schade voor de economie vanwege de problemen met het elektriciteitsnet. Dat schiet steeds meer tekort en is al helemaal niet toegerust voor nog meer windenergie.

Kleinere kerncentrales dicht bij de afnemers en een paar grote centrales voor betrouwbare en goedkope energie zouden een aanzienlijk deel van de netwerkschade – volgens PwC oplopend tot 40 miljard euro per jaar – kunnen voorkomen. Maar de ambtenaren van de groene groei zijn het daar niet mee eens. Het zijn aanhangers van D66 en PRO die liever hun oren laten hangen naar Diederik Samsom, die import en verbranding van bomen aanbeveelt maar nucleair bot afwijst. Ambtenaren tokkelen nu over een mogelijk nieuw tarief van 56 procent in de inkomstenbelasting in plaats van serieus bestuur.

Ook over woningbouw wordt liever getwitterd dan dat er serieus knopen worden doorgehakt. Minister Elanor Boekholt-O’Sullivan en premier Jetten zetten een helm op het hoofd voor een fotogeniek moment bij een al jaren geleden aangewezen bouwplaats. Maar toen moest Jetten alweer vlug die helm aan een social media-assistent teruggeven en een andere helm opzetten voor een nieuwe twitterfoto, ditmaal stoer boven op een tank van het leger. Niet serieus.

De Nederlandsche Bank bevestigt dat het investeringsklimaat voor bouwers en beleggers in woningen onmogelijk is geworden. En het kabinet maakt dat klimaat nog onmogelijker door het opschroeven van de percentages betaalbare woningen.

Bouwvergunningen komen bovendien met jaren vertraging, en ontwikkelaars en bouwers moeten de kosten dragen van zulk onvoorspelbaar uitstel. ‘In België en Duitsland werden beperkingen opgelegd om activisten, querulanten en klagers die domweg jagen op schadevergoedingen op afstand te houden. In Nederland [is] procederen tegen de overheid een nationale sport geworden,’ schreef Prisco Battes onlangs in De Telegraaf. De Raad van State en de wetgever zouden kunnen helpen door de ruimte voor frivole klachten in te perken, maar hebben dat nog niet gedaan. Geen serieus bestuur.

‘IJver voor de wet’

Hoe liep het af na de profetische waarschuwingen in Jeruzalem? Daar stelde Nehemia orde op zaken. Hij beschuldigde de elite van almaar hogere belastingen en te lage lonen voor de werkers. In de woorden van de Statenvertaling: ‘Ik zeide tot hen: Gijlieden vordert een last, een iegelijk van zijn broeder. Voorts belegde ik een grote vergadering tegen hen.’ Dat leidde tot lagere belastingen. En ook had Nehemia oog voor de problemen bij immigratie. Hij schreef: ‘Van de kinderen [van immigranten] sprak de helft Asdoditisch en zij waren niet in staat Judees te spreken, maar wel de taal van dit of dat volk. Ik onderhield hen hierover’ (Nehemia 13:24).

‘Nehemia ’s ijver voor de wet’ – dat is de titel die de bijbelvertalers geven aan zijn hervormingen in het bestuur. ‘IJver voor de wet’ is na alle verwoestingen van de laatste jaren nu ook wat Nederland vooral nodig heeft. Reparaties zijn nodig in wetten en regels voor klimaat en ‘groene groei’, methaan (stikstof), bouwvergunningen, woningbouwvoorschriften en in het klachtrecht. Dat kost niks maar zal de economische groei aanzwengelen. Ik zie geen enkel teken dat het kabinet-Jetten dat beseft.

Het is daarbij een extra handicap dat het Centraal Planbureau (CPB) ook al weinig oog heeft voor de gunstige gevolgen van betere wetten en minder regels. Ook bagatelliseert het CPB de gevolgen voor de economie van de duurste benzine en diesel in de EU.

Versnelling van de economische groei

Niets is belangrijker voor de financiën van de overheid dan een versnelling van de economische groei. Tijdens de kabinetten-Kok was de groei gemiddeld drieënhalf procent per jaar. Dan is stabiel bestuur kansrijker.

Als oud-voorzitter van de Studentenvakbeweging (SVB) denk ik met weemoed terug aan premier Piet de Jong en onderwijsminister Gerard Veringa (beiden van de katholieke KVP, 1967-1971). Die konden direct instemmen met meer studentenhuisvesting en betere studiebeurzen, omdat de economische groei en daardoor ook de groei van de belastinginkomsten gemiddeld hoger waren dan vijf procent per jaar.

Al wordt de groei nu maar één procent punt hoger dan het povere gemiddelde van de laatste jaren, dan betekent dat minder financiële zorgen voor burgers en bedrijven. Ook minder krapte bij de overheid die in een kabinetsperiode vijftig miljard extra binnen krijgt aan belasting en btw.

Betere wetten en regels

Pleiten voor meer groei is makkelijk. Echter, rapporten zoals dat van Mario Draghi en Peter Wennink worden omhelsd door linkse ambtenaren in de hoop dat zij (ambtenaren) nog meer miljarden gericht kunnen aanwenden. Moeilijker is om toe te geven dat ‘groene groei’ zo vaak misschiet. Denk aan het gasverbod, het dichtstorten van de Groningse gasputten, het omzetten van gelijkstroom naar waterstof en dan weer terug in ‘groene stroom’, de maatregelen tegen dieselbussen (terwijl er nog geen geschikt hybride alternatief is) of koolstofopslag in de zee.

We moeten nu ruim baan geven aan de investeringskeuzes van ondernemers. Noem het maar ‘eerlijke groei’ of ‘veilige groei’, want het is dan niet het geld van de belastingbetalers dat risico loopt.

Politici verdoen hun tijd met mierenneukerij zoals het verschuiven van een bezuiniging van 2027 naar 2028. Laat ze liever betere wetten en regels maken die de groei terugbrengen en zekerheid geven aan boeren en ondernemers. Want lagere belastingen en tegelijkertijd meer geld uitgeven aan zorg en woningbouw, dat kan alleen bij hogere groei.

Eduard Bomhoff

Wynia’s Week verschijnt 156 keer per jaar en wordt volledig mogelijk gemaakt door de donateur. Doet u mee? Doneren kan zo. Hartelijk dank!