Romeins kerkvorst Leo XIV spreekt samengestroomde wetenschappers toe aan de vooravond van zijn bezoek aan Parijs en verbindt zijn gezag om de hele riedel van klimaatalarmisme weer op te lepelen: hittegolven, droogtes, overstromingen, stormen, bosbranden. De paus, waarvan wij gewoon zijn dat de mainstream media gretig zijn belangrijke woorden verspreiden, noemt klimaatverandering en de ontwikkeling van AI:

‘Dit vraagt om een verantwoorde en onderscheidende benadering van de wetenschap die veerkracht opbouwt: een benadering die zich inzet voor ontdekking, maar die vanaf het begin ook nadenkt over de gevolgen die wetenschappelijke en technologische keuzen kunnen hebben voor de mensheid en voor de integriteit van de schepping die ons door God is toevertrouwd.’

De woorden van de paus krijgen moreel gezag uit een oud verhaal. Zo is ons overgeleverd dat er een goddelijke zoon was, een timmermanszoon, die voor de mensheid leed en opstond, geboren uit de maagd Maria. We hebben het over het Christendom.

De Paus zou schrikken

En precies daar, bij die claim, begint het interessant te worden voor iedereen die AI en het Christendom – ook in relatie tot klimaatalarmisme – serieus neemt.

Want wat als je hetzelfde instrument dat de paus oproept tot verantwoordelijkheid – kunstmatige intelligentie – inzet om de tekstuele wortels van dat verhaal zelf te onderzoeken? Wat als AI niet alleen helpt om klimaatscenario’s door te rekenen, maar ook om oude namen, getallen en verhaallijnen te ontrafelen? Dan kom je onder meer bij het werk van de Italiaanse taalkundige en AI-specialist Francesco Carotta terecht die al jaren beargumenteert dat de evangeliën geen biografie van een Joodse Messias zijn, maar een ‘diëgetische transpositie’ van oorspronkelijk Romeinse geschiedenis: een herschreven, verschoven en verbasterd verslag van de burgeroorlog in de tijd van Julius Caesar.

Voor het klimaatdebat betekent dat: wie klimaatalarmisme ‘christelijk’ onderbouwt, moet zich realiseren dat dat christendom zelf mogelijk een verbasterde versie van Romeinse geschiedenis is.

Francesco Carotta.

Carotta maakt zeer aannemelijk hoe een verhaal bij herschrijving naar een ander publiek wordt ‘geproximiseerd’: namen, plaatsen en rollen worden aangepast, fouten sluipen erin, vertaalfouten stapelen zich op, en uiteindelijk ontstaat een nieuw verhaal dat nog wel op het oude lijkt, maar in een andere setting speelt. Niets nieuws in cultuurgeschiedenis en in de taalkunde. In Carotta’s lezing is het oudste evangelie, Marcus, geen verslag van Jezus’ leven, maar een getransponeerd relaas van Caesar en de burgeroorlog, zijn moord, verraad, uitvaart en verheffing tot Divus Iulius.

Rome wordt Jeruzalem, Gallië wordt Galilea, veteranenkoloniën in het oosten worden de plekken waar het verhaal verder verteld wordt. De kruisiging is in oorsprong de uitvaartplechtigheid en apotheose van Caesar op het Forum Romanum; de ‘opstanding’ de politieke en religieuze verheffing tot goddelijke voorvader van het latere keizerrijk.

Wie dit al te graag leest als complottheorie, mist het punt: Carotta werkt filologisch, vergelijkt o.a. Marcus systematisch met Suetonius, Appianus, Cassius Dio en Plutarchus, en laat zien hoe structuren, zinswendingen en namen parallel lopen. Artikelen van hem zijn in peer-review verschenen. Recent heeft hij dat werk met AI verder getest: AI als filologische assistent die hypothesen over naamherleidingen en tekstmutaties snel kan screenen. Tot nu toe liepen theologen – wat is dat voor zelfbenoemde wetenschap?- om de al te hete brij heen. Nu is er een nieuwe tijd.

Julius Caesar.

AI kan immers veel: een Romeinse steen, gevonden in Heerlen, hield de gemoederen al heel lang bezig: was het een spelbord of niet? Met AI werden de spelregels ontdekt.

Francesco Carotta gebruikt ook AI en weet bijna elke Bijbelse naam (& positie) terug te voeren naar een eerdere Romeinse pendant. Ik volg het proces, maakte er ooit een documentaire over en schrijf er over op mijn blog De Jister, hier.

De logica is erg overtuigend en alle vaagheden en theologische vraagstukken krijgen een heldere plek. Iedereen kan het onderzoeken.

De Paus zou schrikken als hij de oorsprongen zou kennen van Johannes, van Judas, van Longinus, van Maria, van Salome, van Petrus en last but not least van de Here Jezus zelf: een historisch fundament dat AI schier moeiteloos in anderhalve seconde blootlegt. Zo ook: Cleopatra die staat voor 666 en noemt u maar. En: hoe een verhaspeling de Joden tot verraders van hun heer hebben gemaakt. Vreselijk voer voor gelovige bijbelvorsers, maar het is niet anders.

Onze geliefde Paus Leo in zijn zo bekende Romeinse outfit, de pontifex maximus, is zo in titel een ‘opper-bouwmeester’. In Carotta’s lezing is de ‘timmermanszoon’ geen historische ambachtszoon uit Nazareth, maar een taalkundige en theologische verschuiving van de Romeinse pontifex-traditie: de goddelijke zoon als ultieme bruggenbouwer tussen goden en mensen, tussen senaat en volk, tussen leven en dood.


Voor het klimaatdebat betekent dat: wie klimaatalarmisme ‘christelijk’ onderbouwt, moet zich realiseren dat dat christendom zelf mogelijk een verbasterde versie van Romeinse geschiedenis is.

Het nodigt uit om ook klimaatvraagstukken, zoals Rome zo graag wil, niet alleen te lezen als ‘zorg voor de schepping’, maar ook als ‘zorg voor de waarheid over onze verhalen.’

***