Maar voor de liefhebbers van een dictatuur was het een topweek.

12-9-2026

Analfabeet, monddood en afhankelijk: oprichting totalitaire staat Nederland in stroomversnelling

Het was een slechte week voor Nederland. Althans, dat ligt eraan hoe je het bekijkt. Wie de democratie en autonomie van ons land en ons volk hoog in het vaandel heeft staan overweegt inmiddels serieus om te emigreren. Maar voor de liefhebbers van een dictatuur was het een topweek.

Regime changes nemen meestal flink wat tijd in beslag. Tenslotte is het lastig een systeem omver te werpen en na ruim 80 jaar democratie kun je mensen nou eenmaal niet van de ene op de andere dag hun rechten en hun vrijheden afnemen. Dan komen ze in opstand en dat moet je niet willen. Dan moet je ze weer met geweld van het Museumplein af meppen en brandmerken met QR-codes of sterren. De geschiedenis heeft ons geleerd dat dat niet zo lekker uitpakt. Dus doe je dat gefaseerd en strategisch, met tactische conditionering, zodat er geleidelijke gewenning optreedt.

Een crisisje hier, een recessietje of een oorlogje daar en als het volk dan angstig, arm en moe genoeg is, laat het zich gewillig aan de hand nemen en zich de gevangenis van hun eigen leven in leiden en schuiven ze zelf de tralies dicht. Gezien de snelheid waarin de repressieve gebeurtenissen elkaar deze week opvolgden, zijn we bijna op dat punt gekomen. En de joint chiefs van de militia maken zich op voor het uitdelen van de genadeklap.

Nadat eerst minister Letschert van D66 een sterk staaltje politieke inmenging bij de onafhankelijke pers ten toon spreidde door de licentie van Ongehoord Nieuws in te trekken wegens allerlei vermeende schendingen van de journalistieke code, maar de rest van de NPO haar pluriforme, objectieve en vooral wettelijk bepaalde taak gewoon ongemoeid door liet verzaken, verkondigde de CEO van het communicatiebureau van de overheid en daarmee de ultieme Rijksambtenaar, Pieter Klok, op nationale radio aan dat ‘wij onderling’ het ‘debat’ moeten aangaan over of democratisch gekozen volksvertegenwoordigers nog wel bij de door datzelfde volk betaalde media zouden mogen aanschuiven.

Tegelijkertijd riep een hoge rechter de pers op om vooral nog meer propaganda en censuur te plegen. De ultieme, en je gaat je afvragen of het wellicht gecoördineerd is, maar we willen natuurlijk ook weer niet te diep dat konijnenhol in gaan, trifecta, waarmee de Trias Politica goed beschouwd ten grave gedragen wordt. Er is geen scheiding der machten meer in Nederland.  De wetgevende, uitvoerende, rechterlijke én de journalistieke macht zijn verworden tot communicerende vaten waarin de bestuurlijke elite heen en weer stroomt. En ondertussen wordt de Stasi ook weer afgestoft. Wat zou er in vredesnaam mis kunnen gaan?

Gelukkig bleek uit het periodieke PISA-onderzoek deze week dat het met de staat van het Nederlands onderwijs abominabel gesteld is. Bijna 40 procent van onze 15-jarigen is inmiddels functioneel analfabeet en kan dus niet fatsoenlijk lezen en schrijven. Dat scheelt, want dan krijg je als overheid ook geen vervelende vragen en kritiek van mensen die zichzelf hebben geïnformeerd en daarover zijn gaan nadenken. Tenslotte is dat de crux bij onderwerping: hoe minder mensen begrijpen, hoe minder autonoom ze zijn en hoe meer ze dus in de pas zullen lopen. 

'Een crisisje hier, een recessietje of een oorlogje daar en als het volk dan angstig, arm en moe genoeg is, laat het zich gewillig aan de hand nemen en zich de gevangenis van hun eigen leven in leiden en schuiven ze zelf de tralies dicht.'

Het gevolg van een van de meest briljante zetten van de bestuurlijke elite in 1901 toen de leerplicht werd ingevoerd en gezinnen werden gedwongen om hun kinderen elke dag af te leveren bij scholen waar de staatspropaganda met een trechter naar binnen werd geduwd. Afhankelijkheid is key. Dus hoe meer mensen assistentie nodig hebben bij de aanmeldzuil van het UWV, waar zij onvermijdelijk terecht zullen komen, hoe beter. Never bite the hand that feeds you tenslotte. Uiteindelijk zijn we allemaal beesten en willen we gewoon overleven. Dus een overheid die dat mogelijk maakt is oppermachtig. Survival of the fittest is verworden tot survival of the dumbest. Darwin zou zich omdraaien in zijn graf, maar onze collectivistische politieke leiders, oftewel onze topambtenaren lachen keihard in hun vuistje.

The time is now: er is een ‘rare but narrow window of opportunity’ geopend voor de heersende macht om het totalitarisme te bestendigen. Het komt niet vaak voor dat de omstandigheden zo ideaal zijn. Alle seinen staan op groen, zeker gezien de ongelimiteerde digitale mogelijkheden, om onder de vlag van een liberale democratie een dictatuur uit te rollen. Dus rest nu slechts nog één vraag: wie durft de opdracht te geven om de dissidenten daadwerkelijk tegen de muur te zetten?

Deze column is geschreven door oud-Kamerlid Wybren van Haga en Vala van den Boomen.