De zondagse beschouwing van Jan van Friesland.

Dat het stikstofdossier maatschappelijk vastzit, heeft volgens de voorzitter van de Klimaatraad Jan Willem Erisman een historische oorzaak, zo vertelt hij in EenVandaag:

‘Na de Tweede Wereldoorlog heeft Nederland erg ingezet op voedselproductie, met de gedachte: ‘nooit meer een Hongerwinter’. Consumenten zien daarom geen kwaad in het produceren van voedsel, waardoor boeren relatief veel support van hen krijgen’.

Hongerwinter.

De stikstofcrisis is niet geboren uit de Nederlandse drang om nooit meer honger te kennen. De tragedie van 20.000 doden hoeft daarmee niet van stal te worden gehaald. Zij is voortgekomen uit een bestuurlijk en juridisch stelsel dat zichzelf boven alles heeft verheven en daarmee de werkelijkheid heeft verstrikt. Wat als wetenschap en beleid wordt gepresenteerd, is in de praktijk vaak een dwangbuis voor landbouw, bouw en rechtszekerheid.

De boerenprotesten zijn een waarschuwing dat die bezettingsmacht, om in de WOII-metaforen van Erisman te blijven, niet meer werkt. De omgekeerde vlag is het symbool van boeren die zich niet langer herkent in de taal van Den Haag: niet als nuance, niet als compromis, maar als opgelegd regime.


Het is makkelijk om die bevrijdingsdrang weg te zetten als domme boosheid of dwars populisme. Wie dat doet, kijkt vooral weg van de kern: een stikstofmodellering die in stand wordt gehouden door wetenschappelijk betwistbare aannames en die tot ideologie zijn verworden. De schade zit niet alleen in vertraging en onzekerheid, maar in het verlies aan vertrouwen dat volgt wanneer de overheid blijft doen alsof ze een complex land met een spreadsheet kan besturen.



Dus nee, professor: dit is geen verhaal over de Hongerwinter. Het gaat over een systeem dat te lang heeft gedacht dat het boven de samenleving kon staan. En zolang Den Haag dat niet onder ogen ziet, zal het blauw-wit-rood blijven kleuren als teken van iets veel fundamentelers dan zomaar een protest van particuliere belangenbehartigers: De tractoren zullen, in de geest van D-day, ons land wel moeten bevrijden.

***

Bron, hier.

Voor boerenprotesten, zie hier.

***