Door Fritz Vahrenholt.

Allereerst, zoals altijd, enkele woorden over de temperatuurontwikkeling.

De wereldwijde temperatuur ligt momenteel 0,46 graden Celsius hoger dan het lange termijn gemiddelde. De Amerikaanse National Oceanic and Atmospheric Administration (NOAA) heeft al El Niño-omstandigheden in de Stille Oceaan waargenomen, die tot het voorjaar van volgend jaar zullen aanhouden. El Niño-periodes gaan over het algemeen gepaard met een wereldwijde temperatuurstijging van 0,2 graden Celsius. De gemiddelde temperatuurstijging sinds 1979 bedraagt ​​0,16 graden Celsius per decennium.

Vandaag bespreken we de steeds moeilijker wordende gasvoorzieningssituatie in Duitsland.

Het vullen van de Duitse gasopslagfaciliteiten vóór het begin van het stookseizoen zal een uitdaging worden.

De vullingsgraad van de Duitse gasopslagfaciliteiten bedraagt ​​momenteel slechts 44%. Dit ligt aanzienlijk onder het lange termijn gemiddelde, aangezien de vullingsgraad rond deze tijd normaal gesproken rond de 60% lag. De vulling in 2026 begon vanaf een zeer laag niveau van ongeveer 20%. Bovendien aarzelen gasopslagbeheerders om gas in te kopen, omdat de gasprijzen sinds de Hormuzcrisis hoog zijn. Het bedrijfsmodel van de beheerders was om in de zomer goedkoop gas in te kopen en het in de winter tegen een doorgaans hogere prijs te verkopen. Nu dreigt zelfs het tegenovergestelde te gebeuren. Mocht de situatie in de Perzische Golf verbeteren, dan zullen de gasprijzen in de winter lager zijn dan in de zomer, wat mogelijk tot verliezen voor de beheerders kan leiden.

De International Energy Storage Association (INES) kondigde daarom in juli aan dat technisch gezien slechts een vullingsgraad van 76% haalbaar is aan het begin van het stookseizoen. De beheerders verklaarden:

“De huidige prijsontwikkelingen bieden weinig stimulans om gas op te slaan en brengen daarmee de leveringszekerheid voor de komende winter in gevaar.” (Zie hier.)

In het geval van een koude winter voorspelt de branchevereniging nu al een gastekort van maximaal 2 terawattuur per dag in februari/maart 2027. Dit zou een tekort betekenen van maximaal 40% van de dagelijks benodigde aardgasvoorraad in Duitsland. In dat geval dreigt de gaslevering aan de industrie, die ongeveer 2 terawattuur gas per dag verbruikt, te worden afgesneden.

Directeur Heinermann van INES ziet de risico’s aanzienlijk toenemen bij een uitzonderlijk koude winter:

“Daarom moeten nu de nodige voorwaarden worden gecreëerd om de opslagfaciliteiten effectiever te vullen.”

Momenteel bedraagt ​​de dagelijkse gasinjectie in de opslagfaciliteiten 0,2%. Met dit tempo zouden de faciliteiten op 1 november (over 120 dagen) nog niet eens 70% van hun capaciteit bereiken.

De grafiek van het Bundesnetbeheer illustreert hoe gespannen de situatie is. Het Bundesnetbeheer stelt echter dat de leveringszekerheid gegarandeerd is.

Duitsland importeert nog steeds aanzienlijke hoeveelheden gas uit Rusland

Slechts 10-13% van het Duitse aardgas wordt via de veelgeprezen LNG-terminals geïmporteerd. Ongeveer 40% van het aardgas is echter afkomstig uit Nederland en België, waar het als LNG wordt aangevoerd en via pijpleidingen naar Duitsland wordt getransporteerd. Er wordt zelden over gesproken dat België 40% van zijn LNG uit Rusland importeert via Zeebrugge, net als Nederland met 13% van zijn import.

We ontvangen dus nog steeds indirect aanzienlijke hoeveelheden Russisch gas. Frankrijk importeert een derde van zijn LNG uit Rusland (zie de volgende grafiek: Nederland geel, België paars, Frankrijk blauw, bron: IEEAE LNG Tracker). Volgens EU-plannen moeten deze importen per 1 januari 2027 worden afgebouwd. Dit zal waarschijnlijk leiden tot hogere prijzen.

Import van Russisch gas naar Nederland (geel), België (paars), Frankrijk (blauw) in miljard kubieke meter per maand.

Minister Reiche plant noodgasreserve vanaf 1 januari 2027 – maar fracking blijft verboden

Het federale ministerie van Economische Zaken en Energie plant een strategische aardgasreserve om beter voorbereid te zijn op gastekorten. De gasreserve moet 24 terawattuur omvatten, ongeveer 10% van de Duitse gasopslagcapaciteit. De kosten voor de aankoop en opslag van het gas zullen naar verwachting zo’n 1,5 miljard euro bedragen, die gefinancierd zullen worden via een toeslag op de gasprijzen voor consumenten. De betreffende wet treedt naar verwachting in werking op 1 januari 2027.

De maatregel is zeker de moeite waard. We mogen echter niet vergeten dat het energiebeleid van de afgelopen vier federale regeringen de kwetsbaarheid van de gasvoorziening voor crises aanzienlijk heeft vergroot. Door de uitfasering van kernenergie en de noodzakelijke back-up voor wind- en zonne-energie zullen er de komende jaren talrijke gasgestookte elektriciteitscentrales gebouwd moeten worden. Het Federaal Netwerkagentschap heeft verklaard dat de leveringszekerheid in Duitsland alleen gegarandeerd kan worden “als er tegen 2035 22.400 tot 35.500 MW extra regelbaar vermogen wordt gebouwd”. 35.500 MW aan gasgestookte elektriciteitscentrales verbruiken ongeveer 15 miljard kubieke meter extra gas (het jaarlijkse gasverbruik van Duitsland in 2025: 85 miljard kubieke meter).

Om de situatie nog erger te maken, vonden de CDU, SPD, FDP en Groenen het terecht om de winning van aardgas door middel van fracking in Duitsland te verbieden.

Minister Reiche ziet een versoepeling van het frackingverbod wel zitten. De bondskanselier neemt echter afstand. Hij wil minister van Financiën Klingbeil, die – net als de SPD als geheel – zich tegen fracking heeft uitgesproken, niet tegen zich in het harnas jagen. Het kiesdistrict van Lars Klingbeil (Heidekreis) ligt in een gebied met veelbelovende schaliegasvoorraden.

De minister krijgt nu sterke steun van een deskundigenrapport in opdracht van de Friedrich Naumann Stichting, geschreven door professor Hans-Joachim Kümpel, voormalig directeur van het Federaal Instituut voor Geowetenschappen en Natuurlijke Hulpbronnen. Dit rapport, dat hier te downloaden is, concludeert dat:

– de technologie voor het winnen van schaliegas uit diepten van meer dan 1.000 meter elk risico voor het grondwater (tot een diepte van 100 meter) elimineert;

– het aardbevingsrisico in verband met fracking vele malen lager is dan bij conventionele aardgaswinning;

– Duitsland een totale winbare hoeveelheid heeft van 1.000 miljard kubieke meter, wat overeenkomt met een productieperiode van 50 jaar bij een jaarlijkse productie van 20 miljard kubieke meter;

– het aanzienlijk kosteneffectiever zou zijn dan de huidige wereldmarktprijs.

Deze studie is een aanrader voor iedereen die geïnteresseerd is in energiebeleid.

Is een onderbreking van de aardgaslevering aanstaande vanwege de EU-methaanregelgeving?

De EU heeft een verordening uitgevaardigd die bepaalt dat vanaf 1 januari 2027 de methaanuitstoot bij de winning, verwerking en het transport van ruwe olie en aardgas moet worden verminderd om klimaatbeschermingsredenen. Deze regelgeving is niet alleen van toepassing in Europa, maar ook in niet-Europese producerende landen.

De strenge regels gelden voor importeurs, die moeten aantonen dat aan deze nieuwe EU-normen wordt voldaan in de producerende landen. Hoewel importeurs zoals SEFE, Uniper en Shell waarschuwen dat “een aanzienlijk deel van de wereldwijde gaslevering feitelijk niet aan de normen zal voldoen” en dat er aanzienlijke knelpunten in de levering kunnen ontstaan, is de EU van plan de regelgeving te handhaven met exorbitante boetes tot wel 20 procent van de jaarlijkse inkomsten.

Op 24 juni eisten de VS, Qatar, Nigeria en Algerije in een gezamenlijke brief aan de Europese Commissie wijzigingen in de importregels, anders dreigt Europa medio januari 2027 met enorme leveringsrisico’s te kampen. Minstens 43% van het aardgasverbruik in Europa wordt hierdoor getroffen. De Amerikaanse minister van Energie, Chris Wright, noemde de regels “waanzinnig”. De VS is bereid Europa te bevoorraden, maar niet onder deze voorwaarden.


Minister Reiche pleitte terecht voor een opschorting van de regelgeving op EU-niveau. Haar SPD-collega, minister van Milieu Schneider, sprak zich namens de Duitse regering uit voor handhaving van de EU-regelgeving en bekritiseerde zijn collega openlijk voor haar initiatief.

Mochten we in januari 2027 leveringsproblemen ondervinden, dan weten we wie we daarvoor moeten bedanken: een koppige minister van Milieu en een bondskanselier die de escapades van de SPD laat voortduren.

***