Zeven grondrechten werden geschonden.
4-7-2026 club van Dwarskijkers
Acht jaar geleden verscheen het rapport Lage Drempels Hoge Dijken van de staatscommissie parlementair stelsel. De commissie zag dat de democratie niet voor iedereen goed werkt. Veel kiezers voelen zich niet vertegenwoordigd en de Tweede Kamer neemt belangrijke besluiten waar een meerderheid van de bevolking tegen is. De commissie waarschuwde voor bedreiging van de rechtsstaat door terrorisme of buitenlandse inmenging. De belangrijkste bedreiging zag ze over het hoofd. Die werd in 2020 werkelijkheid.
De coronacrisis was een stresstest voor onze democratie en rechtsstaat. De verhoren van de parlementaire enquêtecommissie laten zien hoe desastreus die test is afgelopen. De rechtsstaat hoort burgers tegen de macht te beschermen. Tijdens corona werd hij ingezet om burgers namens die macht te controleren, op te sluiten, te onteigenen en te beroven van de vrijheid van meningsuiting en het recht op de onaantastbaarheid van het lichaam. Zeven grondrechten werden geschonden.
Bange bestuurders
De les van de coronacrisis: de democratie wordt niet zozeer bedreigd door machthebbers die haar bewust willen vernietigen, maar juist door bange bestuurders die gehoorzamen zodra er een crisis wordt uitgeroepen. Dan blijken we wel een gaspedaal te hebben voor het invoeren van noodmaatregelen, maar geen rem. Volksvertegenwoordigers stonden praktisch buitenspel.
Het ongekozen Veiligheidsberaad kreeg een bepalende landelijke rol. Een structuur, bedoeld voor enkele acute rampendagen, werd langdurig gebruikt om de samenleving te laten besturen door een kleine cockpit met slechts drie ministers: Mark Rutte, Hugo de Jonge en Ferd Grapperhaus. Die laatste worstelde zich al snikkend, gebukt onder zijn slechte geweten, deze week door zijn verhoor heen. Maar hij weigerde onder ede antwoord te geven toen de commissieleden wilden weten welke ministers per se de avondklok wilden doordrammen op wankele argumenten.
Burgemeester in oorlogstijd
Het meest huiveringwekkend was het verhoor van Femke Halsema. Zij ontpopte zich tijdens corona als de klassieke burgemeester in oorlogstijd. Zij zag de maatschappelijke en rechtsstatelijke schade en vond de maatregelen veel te ver gaan. Maar ze voerde die wel braaf uit. Angst was geen verklaring, Halsema zat niet in de massapsychose die veel Nederlanders in de greep hield. Ze was klaarwakker, maar deed toch mee. En dat terwijl ze een directe entree had bij Rutte, zichzelf in een aantal Catshuissessies wist te wurmen en Grapperhaus elke week sprak in het Veiligheidsberaad.
Zelfs een machtige, ervaren bestuurder die zag dat het verkeerd ging, had kennelijk geen instrument om het proces te stoppen. Mona Keijzer liet zien wat er met moedige bestuurders gebeurde: ze sprak zich uit en werd ontslagen. Maar een democratische rechtsstaat mag niet afhankelijk zijn van persoonlijk heldendom. Het systeem zelf moet een noodrem bevatten. De tegenmacht mist kracht als het erop aankomt.
0 reacties :
Een reactie posten