Van een onzer correspondenten.

Vandaag, 18 juni 2026, is het Nationaal Hitteplan officieel actief in heel Nederland. Het RIVM zegt dat dit een ‘signaal’ is voor mantelzorgers en zorgprofessionals, dat er heet weer op komst is.

Het Nederlandse Nationaal Hitteplan zou met zijn huidige criteria niet worden afgekondigd in warme vakantielanden zoals Spanje, Italië of Griekenland. Dit komt door een fundamenteel verschil in de temperatuurdrempels die als ‘extreme hitte’ worden beschouwd. Voor activering in Nederland moet de temperatuur >27°C blijven voor > 4 dagen. In Spanje begint een hittegolf pas bij 33,3°C of meer voor 3 dagen, en het nationale plan wordt geactiveerd op basis van provinciale drempels die gebaseerd zijn op mortaliteitsdata.

Het hitteplan kan worden geactiveerd zonder dat er al een officiële hittegolf is, terwijl in andere landen een periode pas als hittegolf telt onder andere voorwaarden, of zelfs met andere meetlogica.

Het echte probleem is dat wij met name ‘hittegolf’ behandelen alsof het een natuurkundige eenheid is, alsof er één universele grens bestaat waarboven de zon plotseling gevaarlijk wordt. In werkelijkheid is een hittegolf een bestuurlijke afspraak, een getal dat we hebben gekozen, geen getal dat we hebben ontdekt. De Nederlandse officiële definitie is streng en specifiek: minimaal vijf zomerse dagen op rij in De Bilt, waarvan minstens drie tropisch zijn, dus met een maximumtemperatuur van 30 graden of hoger.

België hanteert in grote lijnen dezelfde definitie: vijf opeenvolgende dagen boven 25 graden, waarvan minstens drie boven 30 graden, gemeten in Ukkel. Denemarken gebruikt echter een andere benadering: drie opeenvolgende dagen boven 28 graden in minstens de helft van het land. Zweden hanteert weer een andere standaard: vijf opeenvolgende dagen met een maximumtemperatuur van minstens 25 graden.

Lees ook over de nieuwe term ‘hittekracht’, hier.

En toch doen media en instituties alsof de Nederlandse norm de realiteit volledig vangt, alsof ‘hitte’ een objectief, eenduidig fenomeen is.

Het RIVM zegt expliciet dat het bedoeld is als signaal voor mantelzorgers en zorgprofessionals, met bijzondere aandacht voor ouderen, kleine kinderen, mensen met chronische aandoeningen en anderen die kwetsbaar zijn voor uitdroging en hitteberoerte. Bescherming is nodig, voorzorg is verstandig. Maar de kritiek moet zijn dat de meteorologische en beleidsmatige categorieën vaak te gemakkelijk met elkaar worden verward.

Hitte is zo geen objectief feit, maar een bestuurlijke conventie. Om over het nieuwe KNMI-begrip ‘hittekracht’ nog maar te zwijgen.

***