Box 3: Hoge Raad stelt miljoenen spaarders en beleggers teleur, maar maakt einde aan juridische strijd

De Hoge Raad stelt miljoenen spaarders en beleggers teleur. De hoogste rechter oordeelt over de ‘massaal bezwaar plus’-procedure: wie niet tijdig bezwaar heeft gemaakt tegen de belastingaanslagen over de jaren 2017 tot en met 2020, heeft ook geen recht op teruggave van box-3-belasting, de belasting op spaargeld en beleggingen.

Veel spaarders en beleggers lazen in 2021 in de krant dat de vermogenstaks in strijd was het met het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens (EVRM). Ondanks de foute juridische basis, kregen zij geen belastinggeld terug. Ze waren namelijk te laat met het indienen van een bezwaarschrift. Dat was een mogelijkheid waaraan velen nooit hadden gedacht: hoe en waarom zou je bij elke belastingaanslag immers bezwaar aantekenen?

Maar donderdag luidde het oordeel dat de wet helder is in deze zaak: wie geen bezwaar maakt, krijgt geen geld terug. Hiermee komt waarschijnlijk een eind aan een lange juridische strijd, hoewel de spaarders en beleggers nog kunnen proberen hun recht te halen bij een Europese rechter. Of dat staat te gebeuren, valt nog niet te zeggen.

Lees ook: Box 3: tikt hier een financiële tijdbom? Dit is er echt aan de hand

Aanslag bezwaarmakers wel verminderd

In december 2021 oordeelde de Hoge Raad met het zogeheten Kerstarrest dat het box-3-stelsel in de periode van 2017 tot en met 2020 in strijd was met onderdelen van het EVRM.

Daardoor kreeg een groep van ongeveer 80.000 belastingplichtigen belastinggeld terug van de overheid over die jaren. Zij hadden in die jaren wel bezwaar gemaakt tegen de belastingaangifte. Technisch gezien waren hun belastingaanslagen over de jaren 2017 tot en met 2020 nog niet definitief vastgesteld toen de Hoge Raad in december 2021 uitspraak deed. Door de uitspraak werd hun belastingaanslag verminderd.

Van de groep die geen bezwaar had gemaakt, miljoenen spaarders en beleggers, waren de aanslagen al wel definitief vastgesteld. Daarom werd hun aanslag niet verminderd.

Daarop verzochten zij de belastinginspecteur om een zogeheten ambtshalve vermindering. Een belastinginspecteur heeft namelijk de mogelijkheid om een onherroepelijk vastgestelde aanslag open te breken, als achteraf blijkt dat die te hoog is vastgesteld.

Maar die te hoge vaststelling geldt dan weer niet als die voortvloeit uit zogeheten nieuwe jurisprudentie: uitspraken van de Hoge Raad die na de definitieve vaststelling volgen. Volgens de belastinginspecteur was het Kerstarrest uit december 2021 nieuwe jurisprudentie. Vandaar dat er geen grond was om over te gaan op ambtshalve vermindering.

Lees ook: Box 3: techsector sputtert tegen nieuwe vermogenstaks. Terecht?

Belastinginspecteur krijgt gelijk

In 2022 deed de Hoge Raad hierover uitspraak en oordeelde dat de belastinginspecteur gelijk had: het Kerstarrest kan inderdaad worden gezien als nieuwe jurisprudentie. De staatssecretaris van Financiën, destijds Marnix van Rij (CDA), had de mogelijkheid om met de hand over het hart te strijken en belastinggeld terug te geven. Maar gezien de coronacrisis en de energiecrisis, wilde het kabinet hier niet aan. Belastingteruggave aan miljoenen spaarders zou miljarden euro’s kosten.

Opnieuw stapte een groep niet-bezwaarmakers naar de rechter om de zogeheten ‘massaal bezwaar plus’-procedure op te starten. Aan de Hoge Raad werd uiteindelijk de vraag voorgelegd of in het arrest uit 2022 wel alle relevante zaken zijn behandeld. Donderdag zag Hoge Raad geen reden voor een gewijzigd standpunt.

Lees ook: Box 3: waarom de Eerste Kamer vóór het nieuwe stelsel moet stemmen

Begrip voor teleurstelling

Dat een grote groep hierdoor teruggave misloopt is niet discriminerend, het brengt die belastingbetalers ook niet onevenredig in de problemen en het is in lijn met de beginselen van behoorlijk bestuur: de politiek had goede gronden om geen belastinggeld terug te geven, oordeelde de Hoge Raad. Vicepresident van de Hoge Raad Arjo van Eijsden voegde na het voorlezen van de uitspraak toe de teleurstelling van spaarders en beleggers te kunnen begrijpen.

ELSEVIER

Meer artikelen van EW over box 3: