Nieuwe wet: politie houdt ons zonder enige verdenking in de gaten column

Het minderheidskabinet Jetten wil de Wet gegevensvergaring openbare orde invoeren. Een wet die mogelijk maakt dat burgers, zonder dat er sprake is van enige verdenking, in de gaten worden gehouden door de politie. Want het is natuurlijk niet de bedoeling dat de meerderheid van de bevolking, die dit kabinet niet wil, laat horen wat zij vindt van hoge brandstofprijzen, asielzoekers of terreurturbines in de achtertuin.

Om te voorkomen dat mensen zichzelf organiseren om een snelweg stil te leggen (Hup truckers!) of met trekkers naar het Malieveld te gaan (Hup boeren!), kunnen burgemeesters de politie dossiers laten aanleggen van ongehoorzame burgers, op basis van de sporen die zij online achterlaten. Alles wat jij op Facebook of X zet, wordt opgeslagen, verrijkt en geanalyseerd.

Mensenmangelmachine

We weten uit het toeslagenschandaal hoe bloedlink het is als algoritmen aan de haal gaan met de gegevens van argeloze burgers. Dat weerhoudt de minister van Justitie er niet van om een soortgelijke mensenmangelmachine te bouwen. Alles om het tegengeluid uit de samenleving te smoren.

Staatsrechtjurist Rian de Jong van de Radboud Universiteit zegt dat dit wetsvoorstel voelt als censuur. Ze waarschuwt voor het chilling effect: mensen gaan zich inhouden, minder zeggen, minder delen en minder snel de straat op. Terwijl de demonstratievrijheid zwaar moet wegen. Ze wijst erop dat 97 procent van de demonstraties ordelijk verloopt. Er is dus geen probleem dat deze wet oplost. Bestuurders gebruiken de openbare orde als een excuus om zich achter te verschuilen en tegengeluid moeilijker te maken.

Chilling

De wet legaliseert wat nu al volop gebeurt. Ik weet uit eigen ervaring dat we allang in de gaten gehouden worden. Bij mij begon dat in de coronatijd. Toen belandde ik op de lijstjes van de NCTV. Maar ook toen ik laatst een onschuldige oproep aan mijn dorpsgenootjes deed om met een spandoek op het dorpsplein te gaan staan tegen de terreurturbines aan de Vecht, had ik binnen een uur drie sms’jes van de wijkagent met het commando om per omgaande terug te bellen. Vervolgens heb ik de hele dag met veiligheidsregisseurs en de burgemeester aan de telefoon gehangen over wat ik van plan was en waarom ik de demonstratie niet had aangemeld.

Ja, dat is chilling. Je schrikt ervan als de politie je belt. Hoe komen ze aan mijn nummer? Waarom houden ze me in de gaten? Het voelt intimiderend. Ze proberen je te dwingen de demonstratie aan te melden en binnen hun kaders te organiseren.

Daarmee gaan ze buiten hun juridische boekje, zegt Rian de Jong. Je hoeft een protest niet aan te melden. Spontane demonstraties mogen ook. Tegendemonstraties ook. Overlast hoort erbij en mag gewoon. De grens ligt pas bij agressie of geweld. Dus moeten we de straat op. De dorpspleinen op, desnoods de snelwegen op. Het is ons grondrecht. We moeten ons verzetten tegen wetten die bedoeld zijn om tegengeluid te smoren en te censureren.