Het gaat dus voor de boeren om de ammoniak

24-3-2026

RIVM: zuinige antwoorden op zinnige vragen

Door Henry Pool.

Als je probeert om het RIVM een aantal zinnige vragen te stellen over de stikstof problematiek, dan zeggen ze gewoon:

‘Helaas kunnen wij uw vragen niet beantwoorden.Het belangrijkste werk van het RIVM voor stikstof is het in beeld brengen van de verspreiding van de uitstoot van stikstofverbindingen en de depositie hiervan op natuurgebieden. Dat doen we met behulp van metingen en modellen. Het RIVM gaat niet over het beleid. Uw vragen liggen voor een groot deel buiten ons werkveld of buiten onze rol. Wij kunnen u daarom niet verder helpen. Graag verwijzen we u naar de informatie op onze website www.rivm.nl/stikstof.”

Wij vertrouwen erop u hiermee voldoende geïnformeerd te hebben. MVG,Emma-RIVM

Van het gequoteerde rapport haal ik even aan:

Wat is stikstof?

Stikstof (N2) is een kleur- en reukloos gas. Het is overal om ons heen. Stikstof is van zichzelf niet schadelijk voor mens en milieu. Maar wanneer het gaat over stikstof worden vaak de chemische verbindingen van stikstof in de lucht bedoeld die wel schadelijk kunnen zijn voor mens en milieu: stikstofoxiden en ammoniak.

• Stikstofoxiden (NOx, een verbinding tussen stikstof en zuurstof ) komen vooral in de lucht terecht door uitlaatgassen van het verkeer en de uitstoot van industrie. NOx is een optelling van stikstofmonoxide (NO) en stikstofdioxide (NO2).

• Ammoniak (NH3, een verbinding van stikstof en waterstof) komt vooral van dieren in de veeteelt. Mest van dieren verdampt als ammoniak en komt zo in de lucht terecht. Dit komt vrij in stallen en bij de bemesting (ook door kunstmest) van weiland en akkers. Een klein deel ammoniak komt uit andere bronnen zoals industrie, de bouw en het verkeer.‘ Bron: Stikstof | RIVM

Het gaat dus voor de boeren om de ammoniak

Ammoniak ontstaat het meest door het verrotten van stikstof houdende flora en fauna (Roempps Chemie Lexicon). Het lijkt voor mij logisch om te verwachten dat als de oceanen rondom warmer zijn geworden, er daar meer verrotting plaats vindt. Een eerste logische vraag die ik het RIVM dus stelde: hoeveel ammonia komt er van zee af inwaaien? Er blijken geen echte metingen in de lucht te zijn gedaan en er is dus ook geen antwoord op die vraag; men heeft blijkbaar alleen ‘modellen’.

Zonder stikstof-oxiden en ammoniak zou leven op aarde niet mogelijk zijn geweest

Er moet dus altijd al een natuurlijk neerslag van deze stoffen zijn geweest. Dat zien we in ook in deze grafiek:

Bron hier.

Een tweede vraag die ik dus gesteld had, was: hoeveel precies is de natuurlijke neerslag, en hoe varieert die over (langere) tijd? Daarop kreeg ik ook geen antwoord. Maar onlangs ontdekte ik dat er blijkbaar wel metingen zijn gedaan, voor stikstof-oxiden, en het neemt af…..

Bron hier.

Merkwaardig. En eigenaardig dat het RIVM hier niks over wil zeggen als ze daar wel na gevraagd worden. Stikstof-oxiden komen niet van de boeren. Die afname kan dus alleen van de natuur zelf komen, of van menselijke activiteiten, van de uitlaatgassen bij het verbranden van fossiele brandstoffen (zie definitie van het RIVM). De trend is heel duidelijk dalend. Hoe kan dat dan? Het scheepvaart- en het vlieg- en wegverkeer neemt toch nog steeds toe?

Is er een probleem of is er geen probleem? Zeg nou zelf.

De hamvraag aan het RIVM was natuurlijk: als de boeren iets bijdragen aan het ‘probleem’, hoeveel is dat dan?

Geen antwoord van het RIVM op deze vraag maar het blijkt wel degelijk dat ook dit wel al is onderzocht. Het onderzoek werd verricht in opdracht van de NOS (5/10/2023), Zie hier.

Er staat:

‘De huidige plannen om zogenoemde piekbelasters uit te kopen zullen de stikstofneerslag in Nederlandse natuurgebieden met hooguit 2,5 procent verlagen. Dat blijkt uit berekeningen die stikstofwetenschappers hebben gedaan op verzoek van de NOS.’

Op mijn vraag aan het RIVM of zij het eens zijn met bovengenoemd onderzoek krijg ik dus ook geen antwoord. Het blijkt ook van de afgelopen verkiezingen dat de resultaten van dit openbare onderzoek klaarblijkelijk in de doofpot worden gestopt. Waar laat dat ons? Zegt Emma (zie het begin van dit artikel).

‘Het RIVM gaat niet over het beleid’

Hier begin je je natuurlijk wel even af te vragen: wat is het doel van dit beleid als het allemaal blijkbaar niet goed wetenschappelijk onderbouwd is? Verder is er de aanduiding van het RIVM dat het ‘beleid’ blijkbaar gemaakt werd door de Raad van State.

Onze volgende stop is dus bij de Raad van State. Heeft iemand een goed adres voor RvS waar ik dit artikel naar toe kan sturen? Is dat dan het adres van de koning zelf?

***