Door Pjotrs Dwarsliggers.

Wanneer we de media mogen geloven, wordt dank zij de hernieuwbare energie – zon en wind – de elektriciteit goedkoper. Dat is een hardnekkige fabel die ons, de belastingbetalers al miljarden gekost heeft en zonder een ommeslag van de energiepolitiek steeds meer zal kosten.

De slogan “zon en wind zijn nu de goedkoopste energiebronnen”, die gebruikt wordt door politici , drukkingsgroepen en media is technisch juist als je enkel kijkt naar de kostprijs voor het opwekken van elektriciteit uit zonne-energie en windenergie. Dat klopt ALLEEN maar wanneer men alle onvermijdelijke nevenkosten negeert en die zijn niet min!

Vooreerst is er de vervanging bij gebrek aan zon en wind. Men zou dus moeten vertellen aan de bevolking dat ze géén elektriciteit zullen hebben wanneer er onvoldoende wind of zon is en dat is meer het geval dan men denkt.

Om hieraan te verhelpen zouden we een énorme hoeveelheid opgeslagen elektriciteit moeten hebben om voor de industrie en huishoudens altijd elektriciteit zouden hebben. Zoiets is zelfs onhaalbaar en onbetaalbaar.

Dus moeten we andere energieproductiecapaciteit hebben die volgens de politieke afspraken ALLEEN energie mogen leveren wanneer  ‘’zon en wind’ niet kunnen leveren. Die alternatieve elektriciteitscentrales mogen niets produceren om louter politieke redenen. En wanneer we elektriciteit importeren dan betalen we ook nog eens de investeringen, het transport en onderhoudskosten van deze buitenlandse centrales.

Voor eerlijke systeemvergelijkingen moeten we overstappen naar de volledige kostprijs (Full Cost of Electricity (FCOE) of System LCOE (SLCOE) — kosten die wél rekening houden met back-up, opslag, netverzwaring, curtailment (inpassingsverliezen), en de dalende marktwaarde bij hogere penetratie (dalende waarde bij hogere opbrengst) en dan wordt het een significant ander verhaal.

In 2025 was de kostprijs voor zon- en windenergie ZONDER bijkomende kosten 38–78 $/MWh voor zonenergie en 27–73 $/MWh voor windenergie. Inderdaad de goedkoopste energie.

Hieronder de cijfers INCLUSIEF de onvermijdelijke bijkomende kosten voor elektriciteitszekerheid.

Deze cijfers zijn samengesteld uit de meest recente bronnen (Lazard 2025, IEA World Energy Outlook 2025, IRENA 2025, NREL, Energy Policy papers 2024–2025 en Schernikau et al. update 2025). Bemerk ook dat de CO2 heffingen/penalisering voor fossiel significant zijn.

Met penetratie wordt de kostprijs berekent naargelang het aandeel geproduceerde energie afkomstig van zon en wind. Dat is belangrijk omdat deze studies bewijzen dat bij elke verhoging van het aandeel “zon en wind” de totale kostprijs stijgt.

*CCS= Carbon Capture and Storage ( opvangen een opslaan van CO2)

Enkele concrete voorbeelden van de kostprijs in de werkelijke wereld:

0 – 20 % aandeel geeft als FC (full Cost) 55 à 85 $/MWH

20 – 40 % aandeel wordt de FC 100 – 160 $/MWH

40 – 60 % aandeel wordt de FC 170 – 280 $/MWH

60 – 80 %  aandeel wordt de FC 280 – 480 $/MWH

>80 aandeel wordt de FC 480 – 800  $/MWH

Het verschil tussen de kostprijs zonder verborgen kosten en de volledige kost stijgt enorm naarmate het aandeel stijgt.

FCOE-voorbeelden 2024–2025 

Duitsland (45–50 % variabel): volgens Fraunhofer ISE en Agora Energiewende ligt de werkelijke systeemkost vandaag al rond 140–180 €/MWh wanneer je alle verborgen kosten (inzet kolen en bruinkool, netverzwaring, EEG-toeslag) meetelt.

Texas ERCOT (25-35 % wind + zon): een studie van Energy Innovation (2025) berekent de full cost voor zon + 4 h batterij op 152 $/MWh en wind + batterij op 133 $/MWh, ruim boven nieuwe gas piek centrales (68–92 $/MWh).

Zuid-Australië (70 % variabel): de effectieve kost voor een betrouwbare MWh ligt volgens AEMO boven 250 AUD/MWh (~165 $/MWh) in periodes zonder interconnectie met buurstaten.

Waarom stijgt de Full Cost zo sterk?

Cannibalisatie: bij 50 % penetratie is de “capture price” vaak nog maar 40–50 % van de gemiddelde groothandelsprijs.

Profielkosten: je moet dispatchable (schakelbare) capaciteit behouden die nog maar 10–20 % van de uren draait → vaste kosten worden over minder MWh uitgesmeerd.

Opslagkosten in 2025

4 uur lithium-ion: +35–55 $/MWh

12–24 uur flow-batterij of waterstof: +120–250 $/MWh

seizoensopslag: nog geen commerciële oplossing onder 400 $/MWh

Netverzwaring & inertie: in Europa alleen al 600–1 000 miljard euro extra tot 2050 (ENTSO-E 2025).

Conclusie

Terwijl de kostprijs voor elektriciteit van zon en wind blijft dalen, zal de totale kostprijs voor elektriciteit blijven stijgen. Zonder massale  subsidiëring wordt de elektriciteit onbetaalbaar.

Wat de politici en drukkingsgroepen niet zeggen is dat zonder leveringsgarantie zowel de industrie als de huishouding moeten rekening houden met tijdelijke onderbrekingen die kunnen oplopen tot dagen en wéken. De energiekoppeling via een Europees netwerk als oplossing voor dit probleem wordt veel te rooskleurig voorgesteld. Geen enkele van de regionale overschotten  kan met de beschikbaarheden aan de tekorten voldoen. En ik wil nog altijd eens zien dat Frankrijk zijn bedrijven zal stilleggen om de Belgische te bevoorraden.

Wie echt naar 80–100 % variabele hernieuwbaar wil, zal ofwel een nog veel hogere elektriciteitsprijs  met leveringsrisico’s moeten accepteren, ofwel er van afstappen en een significante hoeveelheid schakelbare (dispatchable), lage-koolstofcapaciteit (kernenergie, waterkracht, geothermie, gas/waterstof met CCS) moeten behouden.

De overhaasting van de energietransitie om politiek-ideologische redenen moet NU stoppen.

Eerst betrouwbare elektriciteitsproductie mét leveringsgarantie beschikbaar stellen en pas nadien het elektriciteitsverbruik promoten is gewoon gezond boerenverstand.

***

Bron hier.

***