Hebben we dan helemaal niks geleerd van de coronacrisis?

13-3-2026

Just-in-time is net te laat als de bom valt. *column*

Dwarsnieuws - Marianne Zwagerman

3 maart 2026 om

Club van Dwarskijkers

Just-in-time is net te laat als de bom valt. *column*

Weer schrikken we te laat wakker, in slaap gesust door de bestuurskundigen en politicologen die we in Nederland het stuur in handen gaven. En door de Gasunie die, dagen voor de bommenregen op Iran, zei dat we rustig konden gaan slapen want ‘tenzij er een blokkade komt van de Straat van Hormuz’ is er altijd wel aan gas te komen.

Hebben we dan helemaal niks geleerd van het Suez-drama in 2021, toen de kapitein van het containerschip Ever Given in slechts zes (6!) dagen demonstreerde hoe je met een stuurfout de hele wereldeconomie kunt ontregelen?

Hebben we dan helemaal niks geleerd van de coronacrisis? Het hamsteren van de pleerollen en het wereldwijde gevecht om de mondkapjes staat iedereen toch nog helder voor de geest? Toen schreef ik op deze plek al dat Nederland een minister voor Vitale Infrastructuur nodig heeft. Iemand die niet de hele dag vergadert, gesouffleerd door bureaudeskundigen met presentaties vol managementbullshit. Maar een doener met ondernemersgeest, die regelt dat we te allen tijde in onze eerste levensbehoeften kunnen voorzien.

Om de hoek

Eén niezende vleermuis, één slapende stuurman op een schip, één enge ayatollah kan de wereldhandel ontregelen. We weten het. Hoe vaak moet dat bewijs nog geleverd worden? Je Moet Als Land Jezelf Kunnen Redden. Het is alleen aan de moed en ervaring van onze eigen Smit/Boskalis te danken dat de Suez-crisis maar zes dagen duurde en het schip weer vlot kwam. Maar wat doen wij ondertussen? We blijven maar geloven in globalisering en vertrouwen op onze just-in-time wereldeconomie. Maar we moeten terug naar de just-around-the-corner samenleving.

Ons vlees moet niet uit Brazilië komen (vol hormonen) en onze eieren niet uit Oekraïne, waar de kippen in onze oude (hier allang verboden) legbatterijen zitten.

We hebben zelf aardgas, maar laten het in de grond zitten.

We hebben zelf boeren, maar slopen de stallen.

We hebben zelf vissers, maar slopen de kotters.

We hebben zelf een chemische industrie, maar ontmantelen de fabrieken. Chemisch klinkt misschien vies, als vergif, maar de chemische industrie is de ruggengraat van de hele maakindustrie. Je kunt geen elektronica, medicijnen of drones maken zonder chemische industrie.

We hebben zelf kassen, waar we fruit en groente kunnen telen, ook als daar nu nog bloemen groeien. Maar we jagen de tuinders weg.

We hebben zelf fruittelers, kunnen appels en peren kweken. Maar verhogen overal het waterpeil, want Nederland moet en zou weer een moeras worden. Dan gaan de wortels van de bomen rotten en is er geen fruit meer te oogsten.

We hebben zelf schapen, maar laten ze opvreten door de wolf.

We hebben zelf geiten, maar laten burgers bang maken met hysterische rapporten over longontstekingen.

We moeten noodpakketten aanleggen van de regering. Maar je echte noodpakket is de boer, de fruitteler, de visser en de fabriek om de hoek. Just-in-time is net te laat als er een bom valt.