Door Samuel Furfari.

Opgericht in 1974, midden in de oliecrisis, had het Internationaal Energieagentschap (IEA) als primaire missie het waarborgen van de zekerheid van de energievoorziening in de OESO-lidstaten. Deze oprichting volgde op het olie-embargo dat werd georganiseerd door de Arabische landen van OPEC, met name onder leiding van kolonel Muammar Gaddafi, om westerse landen te dwingen hun steun aan Israël te staken na de Jom Kipoeroorlog in 1973.

Geconfronteerd met deze poging tot geopolitieke druk organiseerde de OESO snel haar reactie om haar economieën te beschermen. Het initiatief om het IEA op te richten kwam van Henry Kissinger, destijds Amerikaans minister van Buitenlandse Zaken, en Étienne Davignon, die destijds de OESO leidde. Deze volgde Christine Ockrents vader op, die onverwacht aan het begin van dit werk overleed. Samen hebben zij een agentschap ontworpen waarvan de lidstaten verplicht zijn strategische oliereserves op te bouwen die gelijk staan aan het verbruik van drie maanden. Deze voorraden, een waar “afschrikkingswapen”, hebben elk nieuw embargo ineffectief gemaakt door te zorgen voor een voldoende buffervoorraad voor een gecoördineerde respons. Deze ervaring in energie stelde Étienne Davignon in staat Europees Commissaris voor Energie te worden (hij was mijn commissaris toen ik bij de Commissie kwam).

Bijgenaamd de “oliewaakhond” aan de andere kant van de Atlantische Oceaan, werd het IEA opgericht in Parijs, het hoofdkwartier van de OESO, om een te Amerikaans imago te vermijden. Decennialang is het IEA een onbetwiste referentie in wereldwijde energieanalyse, waarbij het jaarlijkse vooruitzicht reikhalzend wordt uitgekeken door publieke en private belanghebbenden. Deze energiezekerheidsmissie heeft perfect gewerkt en heeft lidstaten beschermd tegen olieschokken en geopolitieke manipulatie. We moeten erkennen dat het IEA de afgelopen decennia een cruciale rol heeft gespeeld in de wereldwijde energiestabiliteit.


De IEA in het hart van een vertrouwenscrisis: energiezekerheid in het licht van de “klimaatsekte”

Tegenwoordig wordt deze fundamentele rol ter discussie gesteld. Onder leiding van Fatih Birol heeft het agentschap decarbonisatie en de promotie van hernieuwbare energie tot prioriteit gemaakt, met een 180° ommekeer. Deze verandering wordt door sommigen gezien als een ideologische afwijking en veroorzaakt een diepe breuk, vooral met de Verenigde Staten. In de afgelopen maanden heeft Chris Wright, de Amerikaanse minister van Energie, zijn frustratie geuit over wat hij de “klimaatcultus” noemt die nu het IEA domineert.

Tijdens de laatste ministeriële bijeenkomst van het IEA, gehouden op 18 en 19 februari in Parijs, kon er geen definitieve verklaring worden aangenomen, een teken van een grote verdeeldheid onder haar leden. Wright dreigde zelfs de VS uit het IEA te halen als de dienst hiermee doorging, terwijl hij zei dat hij China geen invloed wilde geven op de organisatie: “We zullen het IEA het komende jaar blijven uitoefenen om weg te komen van deze netto zero-obsessie.”

Deze positie onderstreept de wens van de Verenigde Staten om het IEA opnieuw te richten op de zekerheid van energievoorziening, in tegenstelling tot klimaatambities die Washington als onrealistisch en gevaarlijk beschouwt. Hij bekritiseerde ook de Europese lidstaten, die hij beschuldigde van niet in hun energiebeleid te zijn, waardoor de spanningen binnen het agentschap werden versterkt.

Zekerheid van energievoorziening ondermijnd

De Verenigde Staten nemen de zekerheid van de energievoorziening zeer serieus. Zo gaf Chris Wright tijdens de bijeenkomst in Parijs instructies om de vervroegde sluiting van kolengestookte elektriciteitscentrales op Amerikaans grondgebied te voorkomen. Hoewel ze worden bekritiseerd vanwege hun CO₂-uitstoot, spelen deze centrales een essentiële rol bij het waarborgen van de stabiliteit van het elektriciteitsnet, vooral tijdens piekverbruik in de winter. Het onderhoud ervan wordt gepresenteerd als essentieel om dramatische stroomstoringen te voorkomen.

De stroomstoring die afgelopen april in Spanje plaatsvond, is een opvallend voorbeeld van deze behoefte. Deze storing heeft tragische gevolgen gehad: er zijn tientallen doden meer dan gemiddeld geregistreerd door deze lange storing. Dit toont de kwetsbaarheid aan van elektriciteitssystemen die afhankelijk zijn van te veel windturbines en fotovoltaïsche panelen. Voorzieningszekerheid beperkt zich daarom niet tot het waarborgen van de continuïteit van economische activiteiten; Het heeft ook directe invloed op het leven van burgers.

Op weg naar een nieuw tijdperk voor de IEA?

Deze diepe onenigheid verzwakt de eenheid van de IEA. Terwijl de EU zich blijft inzetten voor een decarbonisatietraject en de ontwikkeling van hernieuwbare energieën, roept de Verenigde Staten op tot een onmiddellijke herbalancering ten gunste van energiezekerheid, wat betekent dat er een einde moet komen aan kritiek op fossiele brandstoffen.


De uitvoerend directeur van het IEA, Fatih Birol uit Turkije, wiens termijn loopt tot september 2027, bevindt zich in een gevoelige situatie omdat hij decarbonisatie tot het centrale doel van een ooit prestigieuze instantie heeft gemaakt, ten koste van de energiezekerheid. De vastberadenheid van de Verenigde Staten zal een balans opleggen tussen deze tegenstrijdige eisen aan het IEA, of het risico lopen hun belangrijkste financier te verliezen. De Verenigde Staten zullen er alles aan doen om een einde te maken aan de obsessie ― de cultus ― met het klimaat.

***

Bron hier.
***