Zo werkt de manipulatie van de NOS

 Daarom vandaag eens een close read op een NOS-artikel om duidelijk te maken hoe dit werkt. 

Zo werkt de manipulatie van de NOS

Geplaatst door Maaike van Charante | 6 februari 2026 |

Vaak gaat bij kritiek op de NOS de aandacht uit naar grove blunders, zoals regelrechte onwaarheden of opportunistische beschuldigingen zonder feitelijke onderbouwing. Maar de meeste manipulatie in de berichtgeving over Israël en Gaza is veel subtieler dan dat. En juist omdat het zo onopvallend is, merken mensen die beïnvloeding niet op.

Daarom vandaag eens een close read op een NOS-artikel om duidelijk te maken hoe dit werkt. En ja, ook in dit artikel produceert NOS-verslaggever David Poort – voorheen werkzaam bij propagandazender Al Jazeera – onwaarheden. Maar die klinken geloofwaardig omdat ze zijn ingebed in subtiele framing en indoctrinatie. Dit artikel koos ik omdat iemand me vroeg hier eens naar te kijken.

Opbouw

Een belangrijk punt is de opbouw van het artikel. Eerst komen drie alinea’s over doden in Gaza, waarbij zoals gewoonlijk ‘de autoriteiten in Gaza’ als bron worden genoemd, zonder aan te geven dat dit Hamas is, en zonder vraagtekens te zetten bij de betrouwbaarheid van die bron. De ondersteunende bronnen zijn niet nader gespecificeerde ‘hulpdiensten’.

Pas in de vierde alinea – als de eerste indruk al staat – komt Israël aan het woord, met de uitleg dat de IDF reageerde op schendingen van de wapenstilstand. Hier geeft Poort wel een disclaimer: “De Israëlische lezing kan niet onafhankelijk worden geverifieerd.” De Israëlische verklaring maakt hij verdacht, terwijl hij ‘de autoriteiten in Gaza’ en de ‘hulpdiensten’ als betrouwbaar neerzet.

Hiermee is de toon gezet, en als ‘onderbouwing’ plaatst de NOS een video van verwoesting in Gaza waarbij geïnterviewden onverifieerbare beweringen doen. De video van de IDF, waarin te zien is hoe de tunnel van waaruit terroristen toesloegen wordt opgeblazen, en de foto’s van de IDF waarop wapenvondsten te zien zijn, worden niet getoond.

Mustafa Barghouti

In alinea vijf wordt Mustafa Barghouti opgevoerd als “een Palestijnse politicus op de Westelijke Jordaanoever en oprichter van het Palestijnse Nationale Initiatief”. Hij stelt dat er zeker zeven kinderen en negen vrouwen onder de doden zijn, en dat Israël het staakt-het-vuren tot nu toe 1320 keer geschonden heeft. Hierop volgt geen disclaimer van David Poort, terwijl daar zeker aanleiding voor is.

Ten eerste staat Barghouti bekend om zijn felle retoriek tegen Israël, zijn lof voor de gruweldaden van Hamas, en het verwerpen van het Human Rights Watch rapport over 7 oktober 2023. Hij staat op de foto met Yahya Sinwar. Is het niet nodig zijn uitspraken ‘onafhankelijk te verifiëren’?

Ten tweede is Barghouti’s bewering over 1320 Israëlische bestandsschendingen onzinnig, tenzij we Al Jazeera – anti-Israëlische terreurzender – als bron serieus nemen. David Poort zei bij zijn terugkeer in Nederland dat hij hier wilde toepassen wat hij in twaalf jaar bij Al Jazeera geleerd had, dus misschien dat dat iets verklaart.

Ten derde: waarom vermeldt dit NOS-artikel alleen Israëlische bestandsschendingen? Volgens Israël hebben Palestijnse terroristen uit Gaza het bestand al talloze keren geschonden, en in tegenstelling tot Barghouti levert de IDF hier gedetailleerde informatie bij. Maar blijkbaar citeert Poort liever Palestijnse extremisten dan de democratische rechtsstaat Israël.

Afspraken wapenstilstand

Vervolgens bespreekt Poort de voorgenomen opening van de grensovergang bij Rafah. Citaat: “Israël zegt dat alleen een beperkte groep mensen, na veiligheidscontrole, de grens mag passeren. Humanitaire hulp zou voorlopig niet worden toegelaten. Hamas reageerde dat het verkeer van en naar Gaza zonder beperkingen moet worden toegestaan en riep Israël op zich aan de afspraken te houden.”

De argeloze NOS-lezer zou kunnen denken dat dit een evenwichtig verslag is. Beide partijen komen immers aan het woord? Helaas is David Poort ‘vergeten’ te vermelden wat er in de officiële afspraken staat over die grensovergang: Israël moet beperkte aantallen zieken en gewonden toestaan de grens te passeren. “Each individual crossing will require Israeli and Egyptian approval.”

Kortom: wat Israël hier zegt is correct, wat Hamas beweert – verrassing! – is een leugen. Was dat niet de moeite van het vermelden waard? Tenslotte kon deze journalist dit makkelijk ‘onafhankelijk verifiëren’. Ik neem tenminste aan dat de NOS destijds de wapenstilstandsovereenkomst heeft opgeslagen, of tenminste een linkje bewaard heeft naar competente media die dat wel doen.

Rol van Hamas

Hierna voert Poort inwoners van Rafah op waarvan we maar hopen dat hij de uitspraken geverifieerd heeft. Volgens hem begrijpen deze inwoners niet ‘waarom het geweld oplaait’. Dit zou een mooi moment zijn om te vermelden dat Hamas nog altijd weigert zich over te geven en de wapens in te leveren, wat wèl tegen de afspraken is, èn het geweld verklaart.

Aangezien Hamas niets geeft om de eigen bevolking is de ongelijkheid in Gaza schrijnend. Influencers uit rijke families posten alweer maanden filmpjes van hun luxe etentjes, maar het is blijkbaar te veel moeite om te zorgen dat de ingevoerde hulp de armste inwoners van Gaza bereikt. Vermoedelijk is hun ellende te nuttig voor propagandadoeleinden.

En dus lezen we bij de NOS dat de humanitaire situatie in Gaza nog steeds kritiek is. De omstreden organisatie UNRWA wordt opgevoerd als betrouwbare bron. Natuurlijk meldt deze anti-Israëlorganisatie dat de hulp vooral belemmerd wordt door toegangsbeperkingen en logistieke obstakels. De suggestie ligt er duimendik bovenop dat dit niet de schuld is van Hamas, maar van Israël.

IDF erkent dodencijfers Hamas niet

Dan is het tijd voor een vers stukje nepnieuws, zo subtiel gebracht dat geen rechter er kwaad in zou zien. Citaat: “Donderdag erkende een hoge Israëlische militaire functionaris voor het eerst dat het dodental dat door het ministerie van Volksgezondheid in Gaza wordt gemeld, grotendeels accuraat is.” Suggestie: die dodencijfers van Hamas (pardon, het Ministerie van Volksgezondheid…) klopten altijd al, en Israël erkent dit nu ook!

De hoge Israëlische militaire functionaris wordt niet bij name genoemd, en dat kan ook niet. De IDF heeft dit namelijk niet verklaard. Integendeel, de IDF heeft op dit bericht gereageerd met ontkenning. En toch verkondigen al die media dit. Misschien hopen ze hiermee te rechtvaardigden dat ze dodencijfers van Hamas gebruikten, en kritiek van Israël daarop negeerden.

Onderaan het artikel staat een link naar een ander NOS-artikel over deze ‘bekentenis’ van Israël, en daarin staat nog meer onzin, zoals dat uit een intern databestand van het Israëlische leger zou blijken dat ruim 80% van de doden burgers zouden zijn. Dit is gebaseerd op een bizarre selectie van de doden, waardoor de meeste terroristen ineens als burgers gelabeld worden. Meer uitleg hier.

Elke journalist die dit dossier werkelijk volgt, weet hoe Hamas keer op keer betrapt werd op gesjoemel met cijfers voor propagandadoeleinden. De VN zelf werden erdoor in verlegenheid gebracht, wat ongetwijfeld geholpen heeft om Hamas de ergste leugens te laten inslikken. Maar zelfs de huidige cijfers zijn aanvechtbaar.

Samenstelling dodencijfers

Het grootste probleem – ook na het terugbrengen van de cijfers tot meer realistische aantallen – is het achterhalen van de samenstelling van de groep slachtoffers. Israëlische onderzoekers zijn hier al lange tijd mee bezig.

In de eerste plaats maakt Hamas geen onderscheid tussen burgerdoden en gedode terroristen. En in de tweede plaats telt Hamas natuurlijke sterfgevallen niet apart, terwijl op een bevolking van 2,1 miljoen mensen in twee jaar ongeveer 15.000 natuurlijke doden te verwachten zijn. Ook slachtoffers van teruggevallen raketten of eigen executies telt Hamas op bij het totaal.

Na opschoning van de cijfers was al snel duidelijk dat mannen in de strijdbare leeftijd oververtegenwoordigd waren. In december 2025 kwamen de Israëlische onderzoekers met een grondige analyse van wat op dat moment bekend was. Dit is dus niet de IDF, dit zijn onafhankelijke onderzoekers. Ze bleven nog aan de voorzichtige kant, bijvoorbeeld bij het schatten van het aantal natuurlijke doden. Hieronder hun laatste update.

Het zou mooi zijn als de NOS haar berichtgeving eens zou baseren op dergelijke goed onderbouwde – en goed controleerbare – analyses, in plaats van op wilde geruchten die rondgaan in activistische kringen. Helaas zijn er wereldwijd veel media die niet in staat lijken zich aan hun eigen journalistieke codes te houden. Zie de rapporten en schandalen over de Israëlverslaggeving van de BBC.

Gazaplan

De slotalinea is weer een schoolvoorbeeld van manipulatieve berichtgeving. Citaat: “Het plan is nog niet in detail uitgewerkt en veel onderdelen liggen gevoelig. Zowel Israël als Hamas heeft zich er nog niet over uitgesproken. Diplomaten benadrukken dat verdere stappen afhankelijk zijn van het standhouden van het staakt-het-vuren en van afspraken over humanitaire toegang en wederopbouw.”

Argeloze NOS-lezers, waarvan er helaas nog veel te veel zijn, zullen dit wellicht als een neutrale afsluiting opvatten, zeker na alle eerdere framing. Maar dit is niet neutraal. Wie slechts dit artikel leest, weet niet dat Hamas het staakt-het-vuren schendt en de hulpverlening aan de bevolking afknijpt. Die ziet alleen beschuldigingen tegen Israël.

En voor het slagen van het Gazaplan is het relevant dat Hamas de macht in Gaza niet op wil geven, en altijd wapenstilstanden gebruikt om zich in te graven (letterlijk!) en zich te herbewapenen. In een werkelijk neutrale slotalinea zou dit aandeel van Hamas niet verzwegen zijn.

Conclusie

In dit artikel zien we het patroon dat voortdurend terugkomt in de NOS-verslaggeving. Het is het narratief waarin Israël altijd de dader is en de Palestijnen altijd slachtoffers zijn. Alles wat daar niet in past wordt weggelaten, alles wat daar wel in past wordt aangedikt, en ondersteund met opgeklopte of zelfs onware beweringen.

Het dader-slachtoffernarratief zit ook in details: volgens dit artikel zijn 71.000 Palestijnen gedood, en op 7 oktober 2023 zijn 1100 Israëli’s omgekomen. Alle Palestijnen zijn vermoord (ook natuurlijke doden) en de vermoordde Israëli’s ‘kwamen om’. Het getal 1100 is trouwens te laag, en sinds 7 oktober zijn daarnaast nog ruim duizend Israëli’s gesneuveld door aanslagen, raketten, en tijdens gevechten.

De rol van Hamas bestaat bij de NOS (bijna) niet, want Palestijnen zijn slachtoffers. Bizarre beschuldigingen tegen Israël – 1320 schendingen! – hoeven niet onderbouwd of gerelativeerd te worden, want Israëli’s zijn daders. Zelfs feiten die eenvoudig te checken zijn – zoals die afspraken in het Gazaplan – hoeven niet benoemd te worden als ze het narratief in de weg zitten.

Na ruim twee jaar van dergelijke verslaggeving is het niet zo vreemd dat op Nederlandse pleinen Israëlische vlaggen worden verbrand… En in het verlengde daarvan is het ook niet vreemd dat het ene na het andere deprimerende rapport uitkomt over Jodenhaat in Nederland. Want Joden? Dat zijn zionisten. En zionisten willen dat deze ‘schurkenstaat’ blijft bestaan.

De NPO stuurt aan op de ‘ontmanteling’ van Israël.

U kunt Maaike van Charante steunen via repelsteeltje.backme.org

Op de hoogte blijven van nieuwe artikelen en podcasts? Volg Maaike op Twitter.