Waarom en wanneer werden ondernemers makke schaapjes? column

Jan Timmer, Sylvia Tóth, Cees van der Hoeven, Nina Brink; eind vorige eeuw vertrouwde namen in de Nederlandse huiskamers. Niet alleen bij lezers van De Financiële Telegraaf, maar ook bij de tv-kijker. Nu duikt nog wel eens een augurkenverkoper op in een reality-programma, maar de gemiddelde Nederlander kan geen drie Nederlandse zakenmensen noemen (nee, Elon Musk telt niet en Peter Wennink en Berdowski zijn met pensioen).

Zorgelijk! Juist in deze tijd, waarin de industrie in ons land in hoog tempo de nek wordt omgedraaid, zwijgen de CEO’s. Zij doen hun werk in stilte, zijn mediaschuw, bemoeien zich niet met de politiek. Ze laten zich als makke schaapjes naar de slachtbank leiden, ontmantelen hun fabrieken, accepteren uitkoopsommen of vluchten de grens over, om daarna bij Wierd Duk uit te huilen vanuit Zuid-Amerika.

Globalisering

Ze hebben hun vertegenwoordiging in Den Haag weggeorganiseerd naar VNO-NCW, waar ondernemen allang niet meer in het DNA zit. D66’er Ingrid Thijssen, die er afgelopen jaren aan het roer stond, heeft nog geen dag in haar leven in een bedrijf gewerkt, laat staan er een opgericht of geleid. De topmensen uit het bedrijfsleven komen zelf niet meer uit hun stoel. Terwijl Jan Timmer als Philips-baas ‘bijna net zo vaak in Den Haag als in Eindhoven zat en een bijzonder vocale mening had over de koers van het land’, schrijft Quote in een analyse over het huidige ondernemersklimaat. Oorzaken vindt Quote ook.

De voorgangers van Van der Hoeven en Timmer, meneer Frits Philips en Albert Heijn, waren nog échte ondernemers, leiders van een familiebedrijf. Maar eind jaren ’80 kwam ook het Nederlandse bedrijfsleven in de greep van de beursgekte. Lange termijn en landsbelang werden ingeruild voor aandeelhouderswaarde en bonussen. Globalisering deed de rest. ‘Waarom zou je je bekommeren om die postzegel aan de Noordzee als je bestuurskamer ineens de boardroom heet en de eigenaren van je bedrijf voornamelijk buitenlanders zijn,’ vat Quote het samen.

Laf

Onze grootste bedrijven worden steeds vaker door buitenlanders geleid. De opvolger van Peter Wennink heet Christophe Fouquet, wie bij Shell de baas wil spreken moet naar Londen bellen en vragen naar Wael Sawan. Mark Rutte deed in zijn nadagen – beschadigd door de Unilever-affaire over dividendbelasting - een oproep aan zakenlieden om zich te melden aan de talkshowtafels.

Maar toen de topmensen naar het Catshuis kwamen om met Rutte te dineren, lieten ze zich vervoeren in geblindeerde busjes. Bang voor reputatieschade. Zelfs het bedrijfsleven werd een rubberentegelparadijs. Ze laten liever een hele industrie instorten dan zich eens uit te spreken tegen het bezopen klimaatbeleid.

Het zijn geen makke, maar laffe schaapjes. Die het niet boeit hoe Nederland achterblijft, nadat hun chemische fabriek schroefje voor schroefje is afgebroken en in Oman weer opgebouwd. We hebben weer moedige ondernemers nodig.