De zondagse beschouwing van Jan van Friesland.

Morgen is er de foto op het bordes van het kabinet Jetten. Weet u nog? Zeven jaar geleden alweer poseerde Rob Jetten trots bij de kolencentrale De Hemweg in Amsterdam: weg er mee! We zien hem strijdvaardig met de duim omhoog wijzend naar de pluimen waterdamp van de centrale in de achtergrond. De Amsterdamse ‘wolkenfabriek’ moest zo nodig worden vernietigd. Maar tijdens de energiecrisis liet hij juist als klimaatminister kolencentrales harder draaien om leveringszekerheid te waarborgen – volgens commentatoren van toen een voorbeeld van hoe zijn al te groene ‘drammen’ plaats maakte voor pragmatisch handelen in een nieuwe politieke realiteit.

Kijk morgen naar al die lachende gezichten.

Jetten heeft zijn kunst om zomaar een forse politieke draai te moeten maken straks heel hard nodig. Het kan allemaal immers niet slechter qua klimaatbeleid. De Planbureaus ramen de kans dat Nederland het wettelijke 55%-doel in 2030 haalt inmiddels op minder dan 5%, met de huidige mix van vastgesteld en voorgenomen beleid. Hoe gaat hij deze doelen weer tot leven wekken? Klimaatminister Stientje van Veldhoven (D66) kreunt nog voor ze morgen het bordes op moet al dat het lastig wordt met de klimaatdoelen. Het is veelzeggend.

De bandbreedte van 44–52% reductie in 2030 betekent dat Jetten als premier eigenlijk begint in een situatie waarin het officiële doel politiek wél, maar fysiek en beleidsmatig níet meer geloofwaardig is. Dit dwingt tot een ongemakkelijke keuze: ofwel doelen formeel naar beneden bijstellen, met zware symbolische schade richting Parijs, ofwel een crisisachtige versnellingsoperatie optuigen die op korte termijn impopulair is en de burger weer op onduidelijke extra kosten zal jagen.


Daar komt bij dat de Kamer al laat zien dat ‘klimaat’ in het politieke debat snel naar de achtergrond verdwijnt ten gunste van ‘koopkracht’, ‘migratie’ en ‘veiligheid’. De energietransitie is niet langer vanzelfsprekend hoofdthema, maar één belang tussen vele’. Krijg de zaak nog maar eens aan de praat, ook als je zelf zeurt dat de verduurzaming van de Nederlandse industrie ‘compleet is stilgevallen’ door jaren van onduidelijk beleid, hoge stroomprijzen en uitgestelde investeringsbeslissingen.​

Als je daar de VVD de schuld van wilt geven – hij heeft het zo gezegd en de oppositie zal het beamen – komt dat je politieke slagkracht niet te goede. Kijk morgen naar de lachende gezichten.

Dikke duim voor Jetten dus.

***