Terechte tik op Brusselse vingers over Mercosur-truc

Voorzitter Ursula von der Leyen van de Europese Commissie moet eerst eens bij zichzelf te rade gaan.

22-1-2026 Bert-Jan Ruissen

Terechte tik op Brusselse vingers over Mercosur-truc

Een Brusselse truc om een ingrijpend handelsverdrag snel door te drukken is woensdag sensationeel mislukt. Het Europarlement wil eerst een juridisch advies van het Hof van Justitie. Brussel moet haar huiswerk over doen. Van versnelde invoering kan geen sprake meer zijn, schrijft Bert-Jan Ruissen (SGP Europarlement).

Ursula von der Leyen had het zo mooi bedacht. Een slimme truc om de Tweede Kamer en andere nationale parlementen te omzeilen. Die konden zo niet dwarsliggen bij haar ingrijpende handelsakkoord met Argentinië, Brazilië, Paraguay en Uruguay. 

Ze knipte het zogeheten Mercosur-verdrag gewoon in twee delen: het belangrijkste deel (over verlaagde handelstarieven) zou slechts steun van een meerderheid van de Europese landen en het Europees Parlement nodig hebben, een minder belangrijk deel over politieke samenwerking mocht nog wel naar de nationale parlementen. Een kunstgreep om het vetorecht van de nationale hoofdsteden te ontwijken.

Alleen het Europees Parlement hoefde dan nog akkoord te gaan met de truc. Dat zou wel een hamerstuk zijn. Dacht ze.

Maar dat was een fikse misrekening! Het Europees Parlement gaf haar een tik op de vingers. Een meerderheid liet zich niet voor het karretje spannen. Met tien stemmen verschil (334 voor en 324 tegen) trapte het parlement onverwacht op de rem: eerst maar onderzoek door het Europees Hof van Justitie. De rechters hebben wellicht 1,5 jaar nodig om te beslissen of de opgeknipte invoering wel mag volgens de EU-regels en de opdracht waarmee de onderhandelaars ooit op pad waren gestuurd.

Een terecht besluit van het Europees Parlement. De handelswijze van de Commissie ondermijnt de rol van nationale parlementen en tast de democratische controle aan. Juist bij ingrijpende handelsverdragen mag Brussel niet over de hoofden van mensen heen regeren.

Auto’s voor vlees
Een luid getoeter van tractoren van blije boeren klonk buiten bij het Europees Parlement direct na de stemming. Want vooral de pluimveesector en suikertelers dreigen harde klappen op te lopen door het akkoord.

Het Mercosur-akkoord is bedoeld om een impuls te geven aan de handel tussen Europa en de Zuid-Amerikaanse landen. Europa kan zo makkelijker onze auto’s exporteren, vooral de kwakkelende Duitse automerken kunnen wel een impuls gebruiken bij de verkoop. Ook de farmaceutische industrie en machinebouwers kunnen zo makkelijker klanten vinden. 

Maar de tegenprestatie is vooral dat de Argentijnse, Braziliaanse en andere Zuid-Amerikaanse boeren betere toegang krijgen tot de Europese winkels. En dat is minder goed. Vooral omdat de veehouders op de Argentijnse pampa’s veel minder regels en controle hebben dan pluimveeboeren in bijvoorbeeld Barneveld. Wie weet of Braziliaanse kippen illegaal antibiotica krijgen? Dat is niet te controleren als de containers met vlees binnenkomen in de haven van Rotterdam.

De industrie wijst uiteraard op het grote belang voor hun bedrijven. Zeker in deze turbulente tijd van Trumpiaanse tarieven is een handelsakkoord goud waard voor sommige sectoren. Daar is iets voor te zeggen. Vandaar dat de veelal Duitse christendemocraten in het Europees Parlement woensdag treurden over een ‘gemiste kans’. 

Ongelijk speelveld
Maar de voordelen wegen niet op tegen de nadelen van het Mercosur-akkoord, vind ik. Er is geen gelijk speelveld. Daardoor betaalt de landbouw een te grote prijs. Dat is niet eerlijk. Want terwijl Europese boeren aan de hoogste normen moeten voldoen op het vlak van dierenwelzijn en milieu, gelden er in Zuid-Amerika heel andere regels. Daar valt niet tegenop te concurreren.

Dit ondanks enkele waarborgen die op de valreep nog zijn ingevoegd, onder zware druk van de Italiaanse premier Giorgia Meloni en het Europees Parlement. Die waarborgen zijn echter niet voldoende. Het komt erop neer dat de Europese Commissie een onderzoek mag instellen als van landbouwproducten de prijs 5 procent daalt, of de import 5 procent stijgt. En dat eventuele onderzoek zou eventueel kunnen leiden tot maatregelen. Maar hiermee dwing je nog geen gelijk speelveld af. Kent u misschien een vagere omschrijving van een fopspeen?

De EU mag zijn eigen voedselproductie niet op het spel zetten. Als Europa zijn we nu erg afhankelijk geworden van andere continenten. Is het verstandig om dan zelfs onze eigen voedselproductie nog af te bouwen?

In deze tijd van geopolitieke spanningen lijkt het me veel veiliger als we juist kunnen voorzien in zaken zoals ons voedsel. Daarvoor is ons dagelijks brood te belangrijk.

Afstel
Het uitstel van het Mercosur-verdrag is een goede zaak. Wat mij betreft is het volstrekt helder: zolang de zaak voorligt bij het EU-Hof en het Europees Parlement geen goedkeuring heeft gegeven, mag Von der Leyen het akkoord niet voorlopig in werking laten treden. 

Ik vind het zorgwekkend dat de Europese Commissie dit nog in het midden laat. Dat zou een schoffering zijn van het parlement. 

Voorzitter Ursula von der Leyen van de Europese Commissie moet eerst eens bij zichzelf te rade gaan. In plaats van een slecht handelsverdrag door te drukken, zou ze wellicht een akkoord kunnen onderhandelen dat wèl op gejuich kan rekenen in nationale parlementen. Dan hoeft ze die niet langer te omzeilen met trucs!

Dit artikel is geschreven door Bert-Jan Ruissen, Europarlementslid voor de SGP. Volg hem hier op X, of bezoek zijn website.

NieuwRechts