Vrede is besmettelijk *column*

 Geef de waarheid ruimte, door te luisteren.

Dwarsnieuws - Marianne Zwagerman

27 december 2025 

Vrede is besmettelijk *column*

Zelenski wenst Poetin dood in zijn kersttoespraak. Nou is dat niet helemaal in lijn met de kerstgedachte, maar uiteindelijk komt de wens van Zelenski uit. Niemand heeft het eeuwige leven, ook Poetin niet. Of dat veel aan de situatie zal veranderen is de vraag, leerde ik in een podcast met hoogleraar Russische filosofie Evert van der Zweerde. ‘Het gevoel van verlies van de Sovjet-Unie is bij veel Russen dieper dan wij ons kunnen voorstellen,’ zegt hij. Het Westen vierde de val van de muur als een bevrijding, Russen ervaren het nog altijd als een grote wereldwijde vernedering, een ramp voor hun land. ‘Ze voelen dat ze hun samenleving moeten beschermen tegen westerse invloeden die offensief zijn,’ legt van der Zweerde uit.

Hij benadrukt dat in de voormalige Sovjetstaten Russen grote minderheden, tot soms wel dertig tot veertig procent van de bevolking, vormen. Ook de opvolger van Poetin zal de plicht voelen die mensen te beschermen. Dat Zelenski Poetin haat is misschien begrijpelijk, maar wie haat zaait, zal oorlog oogsten en duwt vrede buiten bereik.

Verdedigingsloosheid

Toch geloof ik nog altijd in vrede, al is mijn missie om vrede weer hip te maken nog niet geslaagd. Opgejaagd door Mark Rutte (dat heeft hij knap gedaan, dat moeten we hem nageven) wordt het opbouwen van een grote defensie-industrie nu zelfs door verstandige mensen als een oplossing gezien, in plaats van als een probleem. Ik kan niet vaak genoeg de waarschuwing van Eisenhower herhalen: Een grote defensie-industrie om de vijand te bestrijden leidt, als we niet oppassen, tot een samenleving waarin we juist de waarden verliezen die we proberen te verdedigen.

Maar gek genoeg zit daar ook de oplossing. In verdedigingsloosheid, een begrip dat ik leerde uit het boek Peace of Mind van David de Kock en Arjan Vergeer. ‘De aanval begint pas op het moment dat jij je begint te verdedigen. Wanneer jij stopt met vechten, stopt het gevecht,’ schrijven ze. Het betekent niet dat je de Russen, of welke vijand dan ook, over je heen moet laten walsen.

Liefde

Het betekent wel dat je gebeurtenissen moet bezien vanuit de overtuiging: alles is liefde of een schreeuw om liefde. De techniek is best simpel. Zet vraagtekens achter aannames in plaats van uitroeptekens. Elke gedachte is onschuldig, tot jij besluit haar te geloven. Doorbreek de kettingreactie van aanval en verdediging. Ontneem de ander de rol van de tegenpartij. Geef de waarheid ruimte, door te luisteren. Hoor wat er werkelijk gezegd wordt en wat er misschien niet gezegd wordt.

Ik denk niet dat Poetin of Zelenski deze column leest, maar jij leest hem wel en daarmee zijn we toch een stap dichter bij vrede. Want vrede is besmettelijk, zeggen De Kock en Vergeer. Het begint zoals bij elke epidemie: één niezende vleermuis kan de wereld stilleggen. Wie steek jij vandaag aan?

Club van Dwarskijkers