De vervuiler betaalt. Het is een politiek motto dat doorgaans door links en rechts gesteund wordt.

31-12-2025

Datacenters verbruiken voor 1.700 huishoudens water, maar betalen slechts voor 7. Rechtszaak moet dat helpen oplossen

Haarlem

Grote it-faciliteiten zoals datacenters verbruiken een reusachtige hoeveelheid water om hun servers te koelen. Ook al belasten ze daarmee het Haarlemse riool aanzienlijk, ze betalen er niet zo veel voor. De lokale politiek wil die ongelijkheid graag rechttrekken, maar ziet zich gedwarsboomd door een onwillige drinkwaterleverancier PWN. Een rechtszaak in februari moet helpen om raadsleden hun zin te geven.

---

De vervuiler betaalt. Het is een politiek motto dat doorgaans door links en rechts gesteund wordt. Toch was het twee weken geleden even slikken voor Trots-raadslid Sander van den Raadt. Toen stemden slechts 4 van zijn 38 collega’s met hem mee, nadat hij opperde dat waterverslindende datacenters veel meer rioolbelasting zouden moeten betalen.

Het zit zo. Haarlem rekent per adres af voor gebruik van het riool. Dat is voor bedrijven en huishoudens gelijk: 186,60 euro. Wie weinig of juist veel gebruik maakt van dat riool krijgt geen ander tarief voor de kiezen. Ook niet als je een groeiend datacenter bent, dat binnenkort jaarlijks 150.000 m3 aan rioolwater laat afvoeren. Ter vergelijking: een gemiddeld Haarlems huishouden komt slechts rond de 90 m3 uit. 1.700 keer minder.

Lees ook:

Waarderpolder kijkt reikhalzend uit naar ’mysterieus’ nieuw datacenter, maar de politiek is niet blij. ’Alsof je Tata Steel in je achtertuin krijgt’

Zeventienhonderd keer

Toch betaalt het datacenter Iron Mountain, dat momenteel flink aan het uitbreiden is in de Waarderpolder, slechts het zevenvoudige tarief. Dat komt doordat het uitgestrekte serverpark zeven adressen beslaat. Het is momenteel juridisch onmogelijk het it-bedrijf het evenredige tarief van 1.700 keer te rekenen, zo heeft financiënwethouder Floor Roduner Trots-raadslid Van den Raadt ook nog eens fijntjes uitgelegd. Een grote meerderheid van de gemeenteraad volgde die redenatie, maar niet enthousiast.

De wethouder kan namelijk niet bij de gegevens om het verbruik per adres te berekenen. Die informatie zit bij drinkwaterleverancier PWN. Dat bedrijf deelt echter dergelijke gegevens steeds gebrekkiger met aangesloten gemeenten. PWN meent dat dit noodzakelijk is om te voldoen aan de privacywetgeving.

Lees ook:

Datacenters veel dorstiger dan college Hollands Kroon aan de raad vertelt

Eenzijdig

Voor gemeenten die deze gegevens al gebruikten om grote waterverbruikers meer te belasten heeft dat gevolgen: ze moeten daarmee stoppen. „Voor de rioolheffing zal er een alternatieve maatstaf moeten worden opgenomen”, zo liet het gemeentebestuur van Oostzaan afgelopen januari al weten na schriftelijke vragen.

Het is onverkoopbaar aan inwoners dat zij via de rioolheffing meebetalen aan bedrijfsmatige vervuiling

Sander van den Raadt

Raadslid Trots

De gemeente Haarlem wil juist graag overstappen op een systeem waarin de grote vervuilers meer betalen, zo maakte de gemeenteraad begin 2024 al unaniem duidelijk. Door PWN gaat dat niet. „PWN weigert momenteel te voldoen aan het gegevensverstrekkingsbesluit”, klinkt het boos vanuit het stadsbestuur. „Ze hebben eenzijdig besloten minder gegevens te leveren dan is bepaald.”

Winstmodellen

Heel 2025 is er door gemeenten en waterschappen aangedrongen op het vrijgeven van de gegevens, maar PWN houdt voet bij stuk. PWN-woordvoerder Maaike Deijle zegt dat het bedrijf al voldoende ’verbruiksgegevens op adresniveau’ deelt. Een aangespannen kort geding moet nu alsnog zorgen dat alle gevraagde data over het drinkwaterverbruik bij gemeenten wordt aangeleverd. De rechtszaak vindt plaats op 10 februari.

Mocht die juridische strijd gewonnen worden door Haarlem en 13 andere gemeenten, dan kan worden begonnen met het doorberekenen van het daadwerkelijke rioolverbruik bij grote datacenters zoals Iron Mountain. Voor Van den Raadt zou zo’n uitspraak geen dag te vroeg komen. „Het is onverkoopbaar aan inwoners dat zij via de rioolheffing meebetalen aan bedrijfsmatige vervuiling en daarmee bijdragen aan winstmodellen”, zo liet hij halverwege december al weten.

Lees ook:

Datacenters verbruiken miljoenen liters drinkwater, maar snappen niet dat daar een probleem van wordt gemaakt