Wereldwijde primeur in Wieringermeer: reactoren voor groenafval in de maak. ’Biologische steenkool’ moet klimaatopwarming tegengaan

 Middenmeer ....reactoren voor groenafval in de maak. 

Lars van der Bel  2-10-2025

Wereldwijde primeur in Wieringermeer: reactoren voor groenafval in de maak. ’Biologische steenkool’ moet klimaatopwarming tegengaan

Middenmeer In 2027 moeten in de Wieringermeer vijf reactoren voor groenafval staan. Het plan komt van het bedrijf Carbo Culture en moet zowel een oplossing bieden voor het groenafval van de kassenbouwers als hun warmtevraag. De CO₂ die bij het proces vrijkomt, wordt voor duizenden jaren vastgelegd.

---

Denk aan een rij silo’s, daartussen vijf ketels (reactoren) en vervolgens nog een rij silo’s. Dat aangevuld met een kantoor en wat opstelplaatsen voor vrachtwagens moet tegen 2027 in de Wieringermeer staan. Aan het Wagenpad 14 om precies te zijn, te midden van de kassencomplexen, op zo’n één hectare grond.

„We hebben hier alles wat we willen”, zegt projectmanager Jean-Pierre Schenkeveld terwijl hij vanuit het kantoor van ECW over Agriport heen kijkt.

’Alles’ is in dit geval ruimte, een moderne infrastructuur voor transport en opslag van energie én de aanwezigheid van groenbedrijven.

’Vangen’ van steenkool

Kool, olie en gas zijn brandstoffen die ontstaan uit planten die miljoenen jaren geleden leefden. Door verschillende oorzaken kwamen deze planten onder de grond terecht, waardoor miljarden tonnen CO₂ – een gas dat planten nodig hebben zoals dieren zuurstof nodig hebben – werden opgeslagen. De mensheid heeft de afgelopen jaren grote hoeveelheden van deze plantenresten verbrand, waardoor tonnen CO₂ in de atmosfeer terechtkwamen. Het nadelige gevolg is dat de planeet daardoor opwarmt, de zeespiegel stijgt en het weer steeds extremer wordt. Het ’vangen’ van CO₂ en eventueel terugplaatsen in de aarde wordt daarom al langer besproken als optie om klimaatopwarming tegen te gaan.

Schenkeveld: „Daardoor heeft Agriport het gewonnen van het Westland, Grootslag (Andijk), Alton (Heerhugowaard) en al die andere tuinbouwgebieden.”

Patent

De reactor waar Schenkeveld het over heeft, blijkt het geestelijk product van een Hawaïaanse hoogleraar, waarna het patent op die techniek is overgenomen door het Fins-Amerikaanse bedrijf Carbo Culture. Na jaren van onderzoek en experimenteren zijn ze er bij dat bedrijf van overtuigd geraakt dat Nederland in het algemeen, en specifiek de Wieringermeer, ’als hoeksteen van de voedselproductie in de EU’ het ideale gebied is voor het in bedrijf stellen van deze biochemische noviteit. En dat heeft alles te maken met de grondstoffen die voor het proces noodzakelijk zijn, én met de reststromen.

De grondstoffen waarop het proces stoelt, kunnen het best worden samengevat als groenafval, legt Schenkeveld uit. „We hebben een proeflocatie in Finland staan. Die draait nu nog op houten pellets, maar het idee is om in de reactoren hier op termijn pellets van planten in te voeren. De tomaten-, paprika- en komkommertelers houden namelijk veel groenafval over. Denk aan de stronken waar de producten aan groeien. Nu wordt dat gebruikt voor compost, wat op zich een mooi proces is omdat de voedingsstoffen dan weer hergebruikt worden. Het heeft alleen één groot nadeel: bij compostering komt CO₂ vrij.”

In Finland heeft Carbo Culture een eerste testreactor gebouwd. © Foto aangeleverd

Bij het gepatenteerde proces van de Hawaiiaanse hoogleraar, genaamd pyrolyse, is niet compost maar biochar het beoogde restproduct (vrije vertaling: ’biologische steenkool). Onafhankelijke onderzoekers hebben inmiddels bevestigd dat er bij dat proces negentig tot vijfennegentig procent minder CO₂ vrijkomt. Grof geschat leveren vijf reactoren zodoende een CO₂-winst van twintigduizend ton per jaar op, een uitstoot die te vergelijken is met de jaarlijkse uitstoot van tienduizend huishoudens. Anders geformuleerd: een miljoen bomen hebben een jaar nodig om dat op te kunnen nemen.

Lees ook:

Waterbank op Agriport officieel geopend. Nutsvoorziening spaart tot half miljoen kuub regenwater op voor datacenters en tuinders

Bijkomend voordeel is dat het biochar zo gemaakt is dat de CO₂ in het product pas bij verbranding weer in de atmosfeer terechtkomt.

„We hebben het laten onderzoeken, en het is een perfecte vervanger voor turf. Nu denk je misschien: turf, wordt dat nog gebruikt? Nou, dat wordt nog veel gebruikt in de tuinbouw, omdat het in potgrond is verwerkt. Nu hebben de potgrondfabrikanten te horen gekregen dat zij in 2035 vijftig procent minder turf moeten gebruiken. Vandaar dat er vanuit die hoek al veel interesse is ons product. Daarnaast lijkt het ook een mooie vervanger voor de teeltmatten die ze in kassenbouw gebruiken. Die worden nu nog gemaakt van onder andere steenwol. Vandaar dat we hier op een ideale locatie zitten.”

Wintermaanden

De productie van brokjes ’biologische steenkool’ wordt inmiddels ook door overheden erkend als middel tegen klimaatopwarming; zowel de gemeente Hollands Kroon als de provincie Noord-Holland hebben Carbo Culture laten weten hen met open armen te ontvangen. Maar ook voor Agriports eigen nutsbedrijf (ECW Energy) betekent het een welkome aanvulling.

Schenkeveld: „Met name in de wintermaanden hebben de kassenbedrijven hier een grote warmtebehoefte. En behalve biochar komt er bij dit proces ook gas vrij. Dat staat gelijk aan zestien megawatt (het jaarlijkse gasverbruik van zo’n 3.500 tot 5.000 huishoudens). Daardoor kunnen ze met minder aardgas toe. Het weinige CO₂ dat nog vrijkomt, gaan we opslaan in tanks. En zelfs dat gaan we circulair inzetten door het aan de kassenbedrijven terug te leveren. Want hoe meer CO₂ in de kas, hoe beter de planten groeien.”

De brokjes ’biologische steenkool’ zijn vier tot acht millimeter groot en goed geschikt als vervanger voor turf en teeltmatten.  © Foto aangeleverd

Volgens de projectmanager is het proces nu zover uitgewerkt en doorberekend dat er een milieuvergunning aangevraagd kan worden. In eerste instantie gaan ze daarbij uit van een proces op basis van houten pellets. Maar Schenkeveld meldt dat zich ondertussen al twee partijen hebben gemeld die de pellets van groenafval willen maken. Bij een succesvolle toepassing daarvan is de verwachting dat de reactoren ook in andere tuinbouwgebieden komen te staan.

Lees ook:

Datacenters slurpen in 2030 leeuwendeel stroom van zonnepanelen en windmolens op

Schenkeveld: „Ik hou me normaal bezig met geothermie (aardwarmte) in de tuinbouw. Dat vind ik een prachtig concept, waarbij je op een hele schone manier aan je energie komt. Ik ben ervan overtuigd dat dat de toekomst heeft. En dat gevoel kreeg ik ook toen ik over de plannen van deze reactoren hoorde. En blijkbaar denken ze hier hetzelfde over de reactoren. Want toen ik Robert Kielstra over onze plannen belde (directeur ECW), vroeg hij alleen wanneer ik in de auto kon springen.”

Impressie van de reactoren van Carbo Culture aan het Wagenpad 14. © Beeld aangeleverd                                                                                                                                                                                                                                                                                                                            Noordhollands Dagblad