De controverse tussen Jetten en Yesilgöz tijdens de praatsessies op de Zwaluwenberg in Hilversum dreigt grimmig te worden. Niet alleen omdat de VVD kiest voor een mogelijk rechtse doorstart, maar vooral omdat ook de mogelijke ‘verrechtsing’ van klimaatbeleid de wonden opent tussen twee voormalige klimaatbewindslieden die ooit zij aan zij streden aan dezelfde kant van het klimaatdebat.

De VVD stelt dat het kabinet ‘net iets te vaak naar links heeft gekeken’ en noemt het minderheidskabinet daarmee een mislukt experiment. Er wordt klaarblijkelijk opnieuw onderhandeld over meerdere dossiers, tot de val onvermijdelijk lijkt. Maar bij klimaatbeleid gaat het niet alleen om beleid en budgetten, het gaat dan ook om een persoonlijke breuk: Jetten & Yesilgöz waren ooit mede-auteurs van de Klimaatwet en deelden het geloof dat Nederland zijn CO2-uitstoot structureel moest terugdringen.

Maar misschien is er inmiddels ook wel een Yesilgöz te veel.

Ze gingen samen op jacht naar het vermaledijde CO2. Jetten pleitte ervoor om ‘elkaar te helpen om groen denken en doen de norm te maken’. Yesilgöz benadrukte als staatssecretaris dat klimaatverandering ‘ons allemaal raakt en dat ontkennen daarvan weinig zin heeft.’

Dat was geen cosmetisch klimaatverhaal. Yesilgöz zat in 2019 in de Kamer toen het initiatiefwetsvoorstel voor de Klimaatwet werd ingediend, samen met onder meer Jetten, Klaver (GroenLinks) en Asscher (PvdA). De wet verankerde de koers richting minimaal 55 procent CO2-reductie in 2030 en klimaatneutraliteit in 2050.

Nu spat die gezamenlijke droom mogelijk uiteen. De vraag is hoeveel de VVD van de klimaatdoelen terug wil schroeven om een rechts kabinet mogelijk te maken.

De VVD houdt in haar verkiezingsprogramma nog vast aan een bijdrage aan 55 procent CO2-reductie in 2030 en klimaatneutraliteit in 2050. Tegelijk wil de partij de Klimaatwet al een beetje ombouwen tot een ‘Klimaat- en groeiwet’, waarin betaalbaarheid en energie-onafhankelijkheid even zwaar meetellen als CO2-reductie.

JA21-leider Joost Eerdmans noemde de Parijse doelen ‘onhaalbaar en onbetaalbaar’ en vroeg het kabinet expliciet om uit het Klimaatakkoord van Parijs te stappen. Bij een toetreding van JA21 tot het minderheidskabinet zal hij die woorden niet inslikken. Nieuwe koers van VVD: Yesilgöz zal hem een schouderklopje moeten geven.


Zij moet inmiddels kiezen tussen twee versies van zichzelf. De ene versie is het klimaatprofiel waar zij ooit voor stond, gebonden aan de Parijse doelen. De andere versie is de marktgerichte, regeldruk-vermijdende politicus die een rechts akkoord mogelijk maakt, maar daarvoor ook de klimaatambities ernstig wil afzwakken en eerlijk afstand doet van haar groene verleden. Maar misschien is er inmiddels ook wel een Yesilgöz te veel.

***