Nederland heeft geen officieel verbod op aardgas. Er is geen wet die burgers verbiedt hun huis te verwarmen, geen decreet dat industrieën verplicht hun ovens uit te doven en geen koninklijk besluit dat de gaskraan dichtdraait. En toch gaat het steeds vaker alsof er zo’n verbod bestaat. Niet in de wetboeken, maar in de taal, de bestuurlijke prioriteiten en de institutionele zelfbeeldvorming van de organisaties die onze energievoorziening beheren.

Een gasbedrijf dat zichzelf primair als transitiebedrijf definieert, loopt precies dat risico: de taak waarmee het begon uit het oog verliezen — zorgen dat er gas is wanneer het nodig is.

Het duidelijkste voorbeeld is Gasunie. Dat bedrijf beheert nog steeds de Nederlandse gasinfrastructuur: leidingen, opslag, LNG-voorzieningen en de fysieke ruggengraat van onze energievoorziening. Maar wie de website opent, leest niet eerst: ‘Wij zorgen dat Nederland over gas beschikt.’ Nee, de kop luidt: ‘Onze rol in de energietransitie…’ Gasunie noemt zichzelf inmiddels een ‘netwerkbedrijf voor energie’ en verklaart dat de infrastructuur ‘met de energietransitie steeds verder zal verschuiven naar groen gas en waterstof’. Aardgas is daar niet meer de kern van het bedrijf, maar ‘nog vooral’ de huidige realiteit.

Dat woordje ‘nog’ is geen toevallig taalkundig detail. Het is een hele bestuurlijke houding pars pro toto.

Vroeger was een gasnetbeheerder iemand die zorgde dat gas door de leidingen ging, dat opslag gevuld raakte vóór de winter en dat de levering bleef staan wanneer het buiten vroor of wanneer een geopolitieke crisis de markt op zijn kop zette. Dat was geen romantische opdracht, maar een nuchtere publieke functie: zorgen dat het licht bleef branden, de cv-ketel bleef werken en de industrie niet stilviel.

Gasunie beschrijft zichzelf tegenwoordig anders. Het bedrijf wil een ‘flexibel energiesysteem’ bouwen waarin gas, elektriciteit, warmte, waterstof en CO₂ ‘samenwerken’. Dat klinkt modern, technisch en verantwoord. Maar het betekent ook iets anders: gas is niet langer de maatstaf waaraan de organisatie zich meet. De maatstaf is de transitie. En wie de transitie als maatstaf neemt, zal ook steeds minder geneigd zijn gas te zien als strategische reserve. Gas wordt dan een restpost. Een overgangsfase. Een vervelende erfenis uit het fossiele tijdperk die zo snel mogelijk moet worden vervangen door iets schoner, iets moderners en iets dat beter past bij het alarmistisch klimaatverhaal.

In de Raad van Commissarissen zitten opvallende klimaatalarmisten van wie je kunt verwachten dat ze permanent in gas-verzet zijn.


Dat dit geen abstract taalkundig verschijnsel is, blijkt uit de samenstelling van de raad van commissarissen. Sinds 2024 is Diederik Samsom voorzitter van de Raad van Commissarissen van Gasunie. Samsom was fractievoorzitter van de PvdA, begon zijn loopbaan bij Greenpeace en werd daarna kabinetschef van Frans Timmermans, de architect van de Europese Green Deal.

De man die in Brussel mede de Green Deal vormgaf, zit nu aan het hoofd van het toezichtsorgaan van het Nederlandse gasbedrijf. Gasunie zelf omschrijft zijn benoeming in precies die taal die je zou verwachten: het bedrijf speelt een ‘sleutelrol in de energietransitie’.

De raad van bestuur van Gasunie bestaat niet uit louter partijpolitici of klimaatactivisten. Integendeel: het zijn ervaren bestuurders uit de chemie, financiële wereld, haveneconomie en netbeheer. Maar juist daarom is het beeld zo veelzeggend. De CEO kwam van een functie die geheel gewijd was aan ‘CO₂-reductie’, de CTO kwam van ‘duurzame brandstoffen’, en één COO kwam van ‘waterstofontwikkeling’.

In de Raad van Commissarissen zitten opvallende klimaatalarmisten van wie je kunt verwachten dat ze permanent in gas-verzet zijn, zowel ondergronds als bovengronds: Oud-Rector TU-Delft kraaide al in 2021 dat we ons ‘op een keerpunt in de geschiedenis’ bevonden. In 2023 klonk het: ‘Duurzaamheid kan niet wachten. Biodiversiteit kan niet wachten. De energie- en klimaatcrisis kan niet wachten.’

De trend kan zich doorzetten: KLM heet niet langer een luchtvaartmaatschappij die vliegtuigen laat opstijgen en landen. Nee, KLM is een ‘humaan verbinder’. Weg de trots van de piloot die zijn kist veilig aan de grond zet, weg de stewardess die haar passagiers met een glimlach door de turbulence loodst. In de nieuwe visie zijn ze ‘ervaringsarchitecten on air’. Het doel is niet meer vliegen, maar ‘werelden samenbrengen’.

Zo ook kan de NS in de toekomst ‘horizontaal gaan bewegen in de publieke ruimte’. Een trein is alras geen trein meer, maar een ‘duurzame mobiliteitscorridor’, de machinist geen bestuurder maar een ‘flowmanager’. En als de treinen weer eens niet rijden, heet dat geen storing, maar een ‘tijdelijke onderbreking van de horizontale bewegingservaring’.

Zo ontstaat een wereld waarin iedereen heel verantwoord klinkt, maar niemand meer durft te zeggen wat hij eigenlijk doet. Een gasbedrijf dat zichzelf primair als transitiebedrijf definieert, loopt precies dat risico: de taak waarmee het begon uit het oog verliezen — zorgen dat er gas is wanneer het nodig is.

De gevolgen van dit denken zijn niet denkbeeldig. Nederland heeft Groningen gesloten en is daarmee voor het grootste deel afhankelijk geworden van geïmporteerd gas. Tegelijk bleken de gasopslagen in 2026 op sommige momenten voor minder dan twintig procent gevuld — het laagste niveau in tien jaar. Pas toen de zorg groot genoeg was, kwam de discussie over een strategische gasreserve op gang. Maar die discussie verloopt uiterst voorzichtig. Het kabinet liet het oorspronkelijke vuldoel van 115 TWh vallen en richt zich nu op ongeveer 93 TWh, oftewel 64 procent van de opslagcapaciteit. De staat beperkt zich bovendien tot een relatief kleine noodvoorraad van 5 TWh, terwijl energiebedrijven zelf verantwoordelijk worden gehouden voor het vullen van de commerciële opslagen.


Nederland hoeft niet eeuwig aan aardgas vast te houden. Maar een land dat zijn eigen gasveld sluit, mag niet tegelijkertijd zijn bufferpolitiek overlaten aan de onnavolgbare groene logica van de energietransitie. Een gasbedrijf dat zichzelf primair inmiddels als transitiebedrijf definieert, loopt het risico de taak waarmee het begon uit het oog te verliezen: zorgen dat er gas is wanneer het nodig is.

Ooit gold de hoopvolle slogan: ‘Het aardgas komt.’

***