Biologische boeren gebruiken geen chemische bestrijdingsmiddelen.

Job van der Plicht 15 mrt 2026 

 Biologische boer moet akker verkopen vanwege bestrijdingsmiddelen: 'Stuitend'

Biologische boer moet akker verkopen vanwege bestrijdingsmiddelen: 'Stuitend'

Biologische boeren gebruiken geen chemische bestrijdingsmiddelen. Toch vinden ze geregeld pesticiden op hun gewassen. Ze kunnen het nauwelijks tegenhouden. Een boer uit Noord-Holland heeft onlangs zelfs een akker moeten verkopen omdat er telkens bestrijdingsmiddelen van andere boeren op belandden.

Zo kon het niet langer, vond Jorinde Schrijver uit het Noord-Hollandse Sint Maarten. Regelmatig vond ze bestrijdingsmiddelen terug op haar producten. En dat terwijl ze een biologisch-dynamisch bedrijf heeft, wat nog een stapje verder is dan biologisch.

Ze besloot de akker, die inmiddels omgeven was door bloembollenteelt, te verkopen. Nadat ze dat besluit had genomen, werd het chemische bestrijdingsmiddel pendimethalin op de boerenkool gevonden. Het verkopen van de akker bleek de juiste keuze te zijn geweest. De boerenkool heeft ze niet meer geoogst.

In het zuiden van het land vindt ook Ronald Hoogendijk eigenlijk ieder jaar wel pesticiden op zijn gewassen. Vlak voor de oogst worden monsters genomen bij de biologische teler uit het Brabantse Langeweg. Als dan resten van bestrijdingsmiddelen worden gevonden, moet Hoogendijk de oogst uitstellen. Vooral op de bladgewassen is het geregeld raak.

Hoogendijk treft vaak hetzelfde middel aan: prosulfocarb. Dat is net als pendimethalin een middel dat snel "op drift" raakt of verdampt. Daardoor kunnen de middelen kilometers door de lucht afleggen.

• 

  Zie ookBestrijdingsmiddelen reiken zelfs tot Marker Wadden, 7 kilometer van vasteland

Lagere prijs voor producten met pesticiden

Hoe vaak biologische boeren ongewild bestrijdingsmiddelen op hun producten krijgen, is niet precies duidelijk. Skal is de organisatie die in Nederland toezicht houdt op biologische producten. Uit de zeshonderd metingen die Skal sinds 2020 heeft gedaan, bleek dat in iets meer dan 10 procent van de gevallen pesticiden op gewassen waren terechtgekomen.

Ook Biohuis, de belangenbehartiger van biologische boeren en telers, heeft geen totaalplaatje. Bestuurslid Digni van den Dries heeft het in 35 jaar als teler vier keer meegemaakt.

Als een biologisch gewas met resten van bestrijdingsmiddelen wordt geoogst, verliest het vaak de status biologisch. Daardoor krijgt de boer er veel minder geld voor.

'Het heeft me een ton gekost'

De boer kan ook wachten met het oogsten van het gewas, in de hoop dat het bestrijdingsmiddel daarna niet meer wordt gevonden. "Maar het risico is dan dat je er alsnog een veel lagere prijs dan eerst voor krijgt", vertelt Hoogendijk. Dat komt doordat het gewas tijdens dat wachten natuurlijk gewoon doorgroeit.

Bij bladgroenten als spinazie en peterselie willen afnemers graag zoveel mogelijk blad en zo weinig mogelijk steel. Door te wachten met oogsten, is die zogeheten blad-steelverhouding niet meer optimaal. Soms krijgt een teler dan maar 25 procent van de niet-biologische prijs, legt Hoogendijk uit. Terwijl het gewas is geteeld om er een biologische prijs, die nog hoger ligt, voor te krijgen.

Van den Dries vertelt dat hij ooit met een Duitse afnemer had afgesproken dat die zijn biologische aardappelen zou kopen. Een dag voordat hij zou beginnen met oogsten, wilde de afnemer voor de zekerheid de aardappelen nog testen op chemische bestrijdingsmiddelen. "Die werden gevonden, terwijl ik de middelen natuurlijk niet had gebruikt. Dat heeft me uiteindelijk een ton gekost."

Bestrijdingsmiddelen op auto's, ramen en deurklink

Collega's iets verwijten doet Hoogendijk eigenlijk niet. "We staan met al onze buren op goede voet. Als mijn buurman met windkracht 6 gaat spuiten, valt hem iets te verwijten. Maar dat gebeurt niet."

Hoogendijk vindt dat eerder de producent van het bestrijdingsmiddel wat te verwijten valt. "Een gangbare teler kan dit middel op het beste moment met de beste technieken hebben gebruikt. Dan doet hij gewoon wat mag binnen de wet. Maar dat middel deugt niet."

De biologische boer zou dan ook graag zien dat middelen zo worden gemaakt dat ze minder snel op drift raken. "Van alle bestrijdingsmiddelen vind ik er maar een paar terug. En dat ik ze op mijn akkers vind, betekent dat ze overal zitten. Op je auto, je ramen, je deurklink. Maar zolang de fabrikant geen verplichting krijgt opgelegd, verandert er niks."

'Niet de schuldige, wel de lasten dragen'

Biohuis pleit al langer voor een schadefonds voor telers die het overkomt. "Een biologische teler is niet de schuldige, maar draagt wel de lasten. Dat is natuurlijk uiterst onrechtvaardig", vindt bestuurder Van den Dries.

Het geld in dat schadefonds zou volgens hem moeten komen van de chemische industrie die pesticiden maakt, of van de gangbare landbouwsector. "Maar in commissies die daarover zouden kunnen besluiten, ben je een eenling ten opzichte van de veel grotere gangbare sector", verklaart hij het nog ontbreken van het schadefonds.

Zolang dat fonds er niet is, moeten biologische boeren de geleden schade dus zelf betalen. Voor Schrijver was het extra pijnlijk dat de akker die ze heeft verkocht enorm in trek was, vanwege de goede bodemkwaliteit.

"We kregen er nog net geen meerprijs voor", zegt ze. "We vinden het heel erg dat die akker teruggaat naar de gangbare teelt. Wij moeten er een uitgeleefde akker voor terugkopen. Het duurt grofweg tien jaar voor de bodem weer van goede kwaliteit is."

"Het wordt voor bioboeren steeds lastiger om dit kunstje te flikken", constateert Schrijver. "De omgevingsvervuiling groeit en de personeelskosten gaan heel erg omhoog." Daarom doet het verkopen van de akker, waar "bloed, zweet en tranen" in zitten, ook zo'n pijn. "Het is stuitend om erachter te komen dat je bijna niet meer in staat bent het op deze manier te doen."

AD