Stemt Brussel straks over onze Nederlandse militairen?

 een verschuiving van macht weg van nationale parlementen—en dus weg van de kiezer.

Toine Beukering 19-2-2026

Stemt Brussel straks over onze Nederlandse militairen?

Tijdens de Veiligheidsconferentie van München pleitte de Europese Commissievoorzitter Ursula von der Leyen openlijk voor het loslaten van nationale veto’s bij het Europese buitenlands beleid en defensie. Volgens haar moet de EU sneller kunnen handelen, maar daarmee raakt zij aan een gevoelig punt. Want als het vetorecht verdwijnt, verschuift de macht dan niet van nationale parlementen naar Brussel? En verliezen dan niet vooral kleinere lidstaten hun laatste rem op ingrijpende besluiten? In deze column gaat Toine Beukering in op de vraag wie straks beslist over de inzet van Nederlandse militairen als Von der Leyen haar zin krijgt.

Brussel heeft een nieuwe hobby: als democratie in de weg zit, dan moet democratie maar “handiger” worden. De discussie over het afschaffen van het vetorecht bij buitenlands beleid en defensie is daar het schoolvoorbeeld van. Het wordt verkocht als modernisering: sneller, slagvaardiger, eensgezinder. Maar onder die marketinglaag zit iets veel fundamentelers: een verschuiving van macht weg van nationale parlementen—en dus weg van de kiezer.

Laten we de zaak helder houden. Dit gaat niet over een subsidiepot, een richtlijn of een technische verordening. Dit gaat over oorlog en vrede. Over sancties met vergaande economische gevolgen. Over escalatie en diplomatie. En vooral: over het meest ingrijpende besluit dat een staat kan nemen—de inzet van militairen. Leven en dood….

Dat besluit hoort in een democratie maar op één plek thuis: in het eigen land. Bij het eigen parlement. Onder nationale controle en verantwoordelijkheid. Onder een mandaat dat direct terug te voeren is op verkiezingen. Niet in een stemmingsronde van de Europese Unie waarbij Nederland kan worden overstemd door lidstaten die de risico’s niet dragen, de gevolgen niet voelen en de politieke rekening niet betalen. En zéker niet via druk, framing of agenda-setting vanuit de Europese Commissie.

'De Europese Unie is een bestuurslaag. En die bestuurslaag hoort niet te beslissen over de inzet en de levens van Nederlandse militairen.'

Waarom het vetorecht behouden moet blijven
Wie dit “efficiëntie” noemt, mist de kern. Efficiëntie is geen legitimiteit. Bij oorlog en vrede telt niet “sneller”, maar “rechtmatig, verantwoord en democratisch verankerd”.

Voorstanders van afschaffing van het vetorecht zeggen: één land mag de rest niet blokkeren; de Europese Unie moet in crisissituaties kunnen handelen. Dat klinkt daadkrachtig, maar het is een misleidend frame. Unanimiteit is niet alleen een procedurele hindernis; het is óók een veiligheidsklep. Een rem in tijden waarin de druk omhoog schiet, emoties oplopen en escalatie sneller kan gaan, dan liever nuchter blijven nadenken.

Buitenlands beleid en defensie zijn bovendien geen beleidsterreinen waar alle lidstaten dezelfde belangen hebben. Dreigingen verschillen. Geografie verschilt. Energieafhankelijkheid verschilt. Strategische cultuur verschilt. Het is volstrekt normaal dat een Baltische staat anders naar Rusland kijkt dan een Zuid-Europees land. Dat een maritieme handelsnatie andere prioriteiten heeft dan een land dat vooral op landgrenzen is gericht. Precies daarom is het veto geen “egoïstische uitzondering”, maar een instrument om vitale nationale belangen te beschermen.

Schaf je dat af, dan maak je kleinere en middelgrote lidstaten structureel afhankelijk van de wil van grotere lidstaten. Dan ontstaat directoire-politiek: bestuur door rekenkundige meerderheden. Dat is niet “meer Europa” in de culturele of historische betekenis van het woord. Dat is meer macht voor een bestuurslaag die steeds verder van de kiezer afstaat.

Het grootste probleem is de democratische breuk die daardoor ontstaat: plicht zonder zeggenschap. Als de Europese Unie beslist en Nederland moet uitvoeren, kan een regering in Den Haag thuis uitleggen waarom “het moest”, terwijl niemand in de Tweede Kamer nog echt aan de knoppen zat. Je krijgt debatten achteraf, verantwoording zonder beslissingsmacht, en een kiezer die zich terecht afvraagt wat zijn stem nog waard is op het moment dat het er het meest toe doet.

Daar komt een moreel risico bij: defensiebeleid als ruilmiddel. Wie denkt dat militaire besluiten in een Europees onderhandelingscircuit buiten schot blijven, vergist zich. Als beslissingen met meerderheid kunnen worden genomen, worden ze onvermijdelijk onderdeel van politieke uitruil: jij steunt mijn dossier, dan steun ik jouw missie; jij slikt mijn compromis, dan slik ik het jouwe. Defensie hoort geen koehandel te zijn. Niet met sancties, niet met missies, niet met troepen. Daarvoor stuur je geen mensen een oorlog in.

Samenwerking zonder eurofederalisme
Wie zegt dat het alternatief “verlamming” is, stelt een valse tegenstelling. Er bestaan meerdere routes om sneller en sterker samen te werken zonder nationale soevereiniteit op te geven.

Ten eerste: landen die willen en kunnen, gaan vooruit. Coalities van bereidwillige lidstaten kunnen gezamenlijk optreden, investeren en organiseren, zonder dat anderen gedwongen worden mee te doen. Dat levert commitment op in plaats van minimale compliance. Militair succes vraagt niet om papieren meerderheden, maar om echte politieke wil, middelen en publieke steun.

Ten tweede: er is ruimte voor volwassen onthouding. Een lidstaat kan zeggen: “Wij doen niet mee, maar we zitten de rest niet in de weg.” Dat is een democratisch respectvolle oplossing die voorkomt dat één land alles blokkeert, zonder dat landen hun rode lijnen moeten opgeven.

Ten derde: je kunt juist op de praktische kern versnellen: gezamenlijke productie, training, inkoop, logistiek, munitievoorraden en industriële capaciteit. Dáár zit de echte slagkracht. Niet in een procedure die besluitvorming centraliseert, maar in samenwerking die uitvoeringsvermogen - lees gevechtskracht- vergroot.

De kernvraag blijft: wie beslist over de inzet van militairen, moet rekenschap afleggen aan de eigen bevolking. In een gezonde democratie horen bevoegdheid, verantwoordelijkheid en verantwoording afleggen bij elkaar. Trek je die driehoek uit elkaar, dan krijg je een systeem dat technisch misschien “werkt”, maar politiek rot.

Europa is een continent, een beschaving, een geschiedenis. Dat is iets om te koesteren. De Europese Unie is een bestuurslaag. En die bestuurslaag hoort niet te beslissen over de inzet en de levens van Nederlandse militairen. Nederland is een democratie, geen provincie. En onze soldaten zijn geen pionnen van een Brusselse stemmingsmachine.

Toine Beukering is Eerste Kamerlid en Statenlid namens Hart voor Zuid-Holland in de Provinciale Staten van Zuid-Holland. Hij is veteraan en brigadegeneraal buiten dienst. Volg Hart voor Zuid-Holland hier op X, en volg Toine Beukering hier op X. 

NieuwRechts