D66: van inspirerende vernieuwers tot policor systeempartij

Datum:
  • dinsdag 21 december 2021
  • in
  • Categorie: ,
  •  RutteVier aan de leiband van Kaag


    20 december 2021 - Jan Gajentaan


    Het vorige week geopenbaarde coalitieakkoord van RutteVier ademt in hoge mate een D66-geest. Aan de zogenaamde stikstofcrisis wordt 25 miljard euro gespendeerd. Er gaat meer geld naar onderwijs. Asielzoekers worden welkom geheten en zelfs in toenemende mate uitgenodigd. De EU moet, volgens het coalitieakkoord, ‘een speler zijn in plaats van een speelveld voor andere grootmachten’. OpinieZ-collega Rutger van den Noort noemt dit ‘de D66-isering van de regering’.

     

    Rebelse vernieuwers worden globalistische elite

    Als Nederland dan toch de komende vier jaar geregeerd moet worden met een veredeld D66-programma, is het misschien goed ons nog eens te buigen over deze partij. Ooit begonnen als een beweging van rebelse vernieuwers, nu vertegenwoordigers van een globalistische elite. Het raadgevend referendum werd door D66-kopstuk Ollongren afgeschaft, het bindend referendum dat ervoor in de plaats moet komen mag van D66 niet over internationale verdragen gaan.

     

    Slaafse VVD

    D66-parlementariër Paternotte pleit voor vaccinatiedwang met een felheid die Bill Gates doet likkebaarden. En Rob Jetten heeft, als secondant van Sigrid Kaag, kans gezien zo’n beetje al zijn groene hobby’s in beleid om te zetten. Aan Mark Rutte zal het niet liggen, de VVD-leider is bereid aan alle wensen te voldoen om maar op het pluche te blijven zitten. De VVD-fractie wordt geleid door zijn Personal Assistant Sophie Hermans.

     

    Hans van Mierlo

    Ik zag laatst een interview terug van Ischa Meijer met Hans van Mierlo, begin jaren negentig. D66-oprichter Van Mierlo had toen net zijn comeback gemaakt in de landelijke politiek en droomt in het gesprek openlijk van een paars kabinet, dat kort daarna ook zou komen. Van Mierlo was een charismatische spreker. Zijn analyse in dit gesprek is interessant.

    Volgens hem liep D66 onbedoeld vooruit op de ontwikkelingen in de sterk geïndividualiseerde jaren negentig, omdat de partij niet voortkwam uit een religieuze of ideologische beweging. Door het streven naar meer directe invloed van de burger, door Van Mierlo altijd beschouwd als het kroonjuweel van de partij, moest de democratie weer tot leven worden gebracht.

     

     

    Referendum

    In de oorspronkelijke voorstellen van D66, verwoord in het bekende Appèl, moest dat gebeuren door de minister-president rechtstreeks te kiezen op basis van een regeerprogramma. Ook moest er een districtenstelsel komen om de band tussen kiezer en gekozene te versterken. Wat betreft het referendum ligt dat iets gecompliceerder. Medeoprichter Hans Gruijters was al in 1966 een groot voorstander daarvan maar dat werd toen afgewezen door het eerste D66-congres, dat bang was voor “gaullistische invloeden”. Maar later werd het referendum toch omarmd.

    Bij zijn politieke comeback in de jaren negentig was het referendum een speerpunt van Hans van Mierlo. Hij wilde een bindend referendum, waarbij de kiezer zich kon uitspreken over belangrijke onderwerpen “zoals de Betuwelijn of het Verdrag van Maastricht”.

     

    Links-liberaal broertje van de VVD

    Zelf ben ik, voor ik een jaar of tien geleden afstand nam van de ‘kartelpartijen’, overwegend VVD-stemmer geweest. Maar ik had ook sympathie voor het links-liberale broertje D66 met hun streven naar meer invloed voor de burger en stemde af en toe D66. Ik was er ook wel een beetje trots op dat mijn oom Henk Gajentaan, de enige broer van mijn vader, één van de 36 D66-oprichters en Appèl-ondertekenaars was, in 1966.

    Hij is trouwens nog steeds lid en trouw congresbezoeker. Wat veel jongere mensen niet beseffen, is dat het oorspronkelijke D66 erg gericht was op de Verenigde Staten. De VS waren overwinnaars en bevrijders in WO2; onze naoorlogse generatie keek bewonderend naar de vitale Amerikaanse democratie. Het idee van een gekozen premier en een districtenstelsel lijkt dan ook niet geheel toevallig sterk op de Amerikaanse constitutie.

     

    Invloed van de Kennedy’s

    Als kind van de jaren zestig ben ik (geboren in 1959) ook een kind van het Kennedy-tijdperk. Het vooruitstrevende optimisme en het charisma van John F. Kennedy (vermoord in 1963) en zijn broer Bobby (vermoord in 1968) waren in die tijd van grote invloed. De jonge Hans van Mierlo werd beschouwd als de Nederlandse Kennedy, zoals Jesse Klaver nu Justin Trudeau acteert. Maar Van Mierlo deed dat een stuk overtuigender. De ontstaansgeschiedenis van D66 is een toevallige.

    VVD-raadslid in Amsterdam Hans Gruijters kreeg ruzie met de VVD na zijn weigering om te verschijnen op een receptie ter gelegenheid van het huwelijk van Beatrix en Claus: “Ik heb wel iets beters te doen”. Twee progressieve intellectuelen namen contact op met Gruijters met het idee voor een nieuwe beweging, Gruijters sprak met zijn mederedacteur bij Algemeen Handelsblad Hans van Mierlo, en D66 was geboren. De nieuwe partij bestond uit vogels van diverse pluimage: van JOVD’ers die Gruijters volgden (door Van Mierlo mild-spottend de ‘stropdasjongens’ genoemd), tot progressieve intellectuelen.

     

    Democratische vernieuwing

    De droom die de D66’ers van het eerste uur bond was een democratische vernieuwing, waarbij burgers niet meer werden geregeerd door achterkamertjespolitiek maar zélf invloed konden uitoefenen op de regering en het regeringsprogramma. Pas veel later kwam de dogmatische pro-EU gezindheid vooraan te staan in het D66-gedachtegoed; dat was vooral de invloed van Brinkhorst. Terlouw maakte de milieubeweging relevant en zo zijn er nog wat latere invloeden aan te wijzen.

    Feit is, dat het doen en laten van de huidige D66-fractie en hun politiek leider Sigrid Kaag op gespannen voet staat met het oorspronkelijke ideaal, ja zelfs het ontstaansrecht van D66: meer directe invloed voor de burger. Kaag c.s. zijn zó overtuigd van de juistheid en morele superioriteit van hun ideeën, dat ze de burger maar liever niet meer raadplegen, tenzij ze er zeker van zijn dat hun plannen doorgang kunnen vinden. Zij zijn immers de deugende elite en weten alles beter. Ik denk niet dat zij nog zullen veranderen, dus D66’ers die nog wel iets hebben met de wortels van de partij, zoals Boris van der Ham, kunnen beter hun heil elders zoeken.

     

    Rutte-IV: D66-beleid

    We zullen de komende jaren zien dat het kabinet Rutte-Kaag in hoge mate D66-beleid gaat voeren, zodat Mark Rutte nog een paar jaar de premier kan spelen. Maar de meerderheid van de bevolking, blijkens een recente enquête, ziet dat D66-beleid helemaal niet zitten. Hoezo meer directe invloed van de burger? Het oude D66 bestaat niet meer, de partij van Kaag en Jetten kan zich maar beter EU-2021 noemen. De vraag is wel, hoe lang deze geD66-iseerde coalitie stand zal houden.

    De kiezer keert zich nu al af van RutteVier (nog maar 58 zetels in de peilingen) en als er straks honderden euro’s per maand afgetikt moeten worden voor klimaatmaatregelen en autorijden onbetaalbaar wordt, zal het enthousiasme het nulpunt benaderen. Ook wil de meerderheid helemaal niet dat Nederland een soort provincie wordt van de EU, iets waar de D66-voorstellen wel op neer komen.

    De vraag is daarom vooral: wanneer zullen VVD en CDA tot het inzicht komen dat ze bezig zijn zichzelf af te schaffen om maar aan de wensen van Sigrid Kaag en Rob Jetten (en indirect Jesse Klaver) te voldoen? Tot het zover is, blijft het voortmodderen.


    0 reacties :

    Een reactie posten