Nederland heeft visie en leiderschap nodig

Datum:
  • dinsdag 31 augustus 2021
  • in
  • Categorie: ,
  • Klaar met inhoudsloze managementstijl Rutte


     Jan Gajentaan 31-8-2021

    In mijn vorige blog heb ik ervoor gepleit om na een half jaar formatiegetreuzel van Rutte en vergeefse pogingen van Sigrid Kaag om twee linkse partijen binnen te halen, nu maar eens te proberen over rechts te formeren. Dat is in lijn met de verkiezingsuitslag, of telt die tegenwoordig niet meer? Punt is wel, of je nu over links formeert of over rechts: ons land heeft visie en leiderschap nodig.

    Helaas zitten we al tien jaar opgescheept met een premier en politiek leider van de grootste partij, die ongetwijfeld over kwaliteiten zal beschikken, maar die van visieloosheid zijn handelsmerk heeft gemaakt. In een periode van pappen en nathouden kan dat misschien weinig kwaad, maar ons land staat momenteel voor belangrijke keuzes.

    Wat je dan nodig hebt is een doortastende leider met een visie. Niet een manager ‘die de boel bij elkaar houdt’, zoals Mark Rutte.

     

    Leider of manager

    De Amerikaanse bedrijfskundige en emeritus hoogleraar organisatiekunde en veranderingsmanagement van Harvard, John Kotter (bekend van het Eight Step Plan), heeft in het verleden de verschillen tussen leiderschap en management helder uiteengezet. Beide zijn nodig in een ontwikkelde maatschappij, maar, zoals Kotter zei: “We need superb management. And we need more superb leadership”.

    Het verschil tussen de manager en de leider legt Kotter als volgt uit: “Natuurlijk heb je in grote organisaties ook managers nodig. Zij houden zich bezig met zaken als plannen, budgetteren, stafoverleg en dagelijkse problemen oplossen. Leiderschap gaat over heel andere zaken. Een leider houdt zich bezig met visie, met veranderen en met empowerment. Hij of zij neemt een organisatie bij de hand op weg naar de toekomst”.

    Wat zou nu een visie kunnen zijn aan de hand waarvan de leider van de grootste partij ons land bij de hand zou kunnen nemen? Laten we een aantal belangrijke thema’s op een rij zetten.

     

    De EU

    Zoals bekend is de euro als eenheidsmunt, zonder enige monetaire flexibiliteit, bewust in het leven geroepen door Jacques Delors om van de EU op termijn een federale staat te maken onder Frans-Duitse leiding. Dit leidt ertoe dat steeds op een geforceerde wijze geïntegreerd moet worden, maar de meeste burgers daar niet meer welvaart door ondervinden. De landen in de EU die buiten de eurozone zijn gebleven, zoals Denemarken, Tsjechië of het VK (toen dit land nog EU-lid was), hebben het afgelopen decennium een hogere economische groei gekend dan de eurolanden en gaan bovendien minder gebukt onder de nadelen van de transferunie.

     

    Nexit

    Nexit of geen Nexit blijft een eeuwige discussie. Op dit moment is er geen draagvlak in Nederland voor een Nexit. Je kunt wel een visie ontwikkelen waarbij Nederland aandringt op een decentrale EU met meer monetaire flexibiliteit dan nu het geval is, bijvoorbeeld met tijdelijke monetaire opt-outs van zwakke landen. In 2019 hebben prof. Lex Hoogduin, OpinieZ-collega Johannes Vervloed en ik in een drieluik een visie ontwikkeld hoe zulks gestalte zou kunnen krijgen. Daarna hebben we nog een vervolgartikel gepubliceerd

     

    Dit lijkt me een visie, waarmee de leider van de VVD en van ons land iets zou moeten kunnen. Of is hij alleen nog maar bezig met politiek lijfsbehoud en bereid met alle winden mee te waaien? In het laatste geval zal zijn partij hem moeten corrigeren.

     

    Immigratie en asiel

    In mijn vorige en ook in diverse andere blogs wees ik er al op: er moet nu eindelijk eens fundamenteel gekozen worden voor asielopvang in de eigen regio. Iets dat de VVD al decennia met de mond belijdt, maar in de praktijk telkens weigert uit te voeren.

    Ook nu weer, bij de toch voorspelbare Afghaanse vluchtelingencrisis, is er geen duidelijk concept. Uitlatingen van minister Kaag afgelopen zondag lijken erop te duiden dat iedere Afghaan die in gevaar verkeert of dat vermoedt, hier met open armen ontvangen zal worden. Begrijpt Sigrid Kaag niet dat je met dit soort taal weer een asielcrisis van Merkeliaanse proporties kunt uitlokken? Waarom niet meteen duidelijk gemaakt dat opvang in de eigen regio zal plaatsvinden, met steun vanuit het Westen, zodat mensen snel terug kunnen keren als het gevaar geweken is? Behoudens enkele uitzonderingsgevallen in de Afghaanse situatie, zou dit de lijn moeten zijn.

    Overigens, los van de asielproblematiek, heeft ons land een algehele reset nodig van het immigratiebeleid. Ook de regels voor gezinshereniging zullen herzien moeten worden, lees strenger worden. Daarnaast mag de vraag opgeworpen worden of we in de EU niet weer terug moeten naar het systeem van werkvergunningen: take back control. Daaraan gekoppeld zou het goed zijn, als Nederland voor het eerst sinds vele decennia weer een bevolkingspolitiek heeft.

     

    Klimaatverandering

    Ook dit punt heb ik aangestipt in mijn vorige blog. Realistische VVD’ers weten dat zonder een groter beroep op kernenergie, het onmogelijk zal zijn om zonder buitensporige kosten de CO2-uitstoot terug te brengen. Om nog maar niet te spreken van de stabiliteit van de energievoorziening. We komen dan in een Timmerfransiaans fantasieland terecht, waarin iedereen elektrisch moet rijden (op stroom opgewekt met vervuilende centrales), de halve wereld volgebouwd wordt met onbetrouwbare windmolens en zonnepanelen, het elektriciteitsnet ongetwijfeld zal bezwijken onder de druk en de burger geconfronteerd wordt met jaarlijks duizenden euro’s aan extra lasten.

     

    Belangrijk punt: je hoeft niet ‘rechts’ te zijn om tot dit inzicht te komen. PvdA-coryfee Ronald Plasterk schrijft er wekelijks over in de Telegraaf, waarbij hij (tot nu toe tevergeefs) zijn partijgenoten, maar ook VVD klimaat-malloten als Ed Nijpels tot de orde probeert te roepen. Zie bijvoorbeeld deze uitstekende column van Plasterk: “Biomassa eruit, kernenergie erin!”.

     

    Woningmarkt

    Ik kan natuurlijk niet volledig zijn in één blog en alle punten noemen waarop ons land visie en leiderschap nodig heeft en de voortdurend falende overheid (denk aan de toeslagenaffaire) dringend ‘reparatie’ behoeft. Wellicht zal Pieter Omtzigt de komende tijd daarvoor waardevolle inzichten brengen. Maar een belangrijk punt dat echt een visie behoeft, is de vastgelopen woningmarkt.

    De Nederlandse bijzonderheid van renteaftrek van de hypotheek en de (mede als gevolg van het monetaire beleid in de eurozone) wereldwijd bijzonder lage rentestand, hebben geleid tot een ongekende prijsbubbel in de vastgoedmarkt. Heel veel mensen, vooral jongeren, zijn daardoor nu niet in staat een woning te kopen. Sociale woningen, voor zover die er nog zijn, gaan vaak naar statushouders. We zien daarom nu de voor Nederland ongekende situatie dat sommige mensen tot hun dertigste of nog veel langer, noodgedwongen bij de ouders blijven wonen.

     

    Jongeren

    Dit is een problematiek, die niemand in één keer op kan lossen. Zelfs als Nederland de eurozone zou verlaten, zouden we voorlopig nog een ultra lage rente hebben, net als Zwitserland en Denemarken, en dus te hoge vastgoedprijzen. Tot de vastgoedmarkt weer eens instort. Wat de overheid wél kan doen is meer sociale woningbouw, zodat er weer een alternatief komt voor jongeren die nog geen huis willen of kunnen kopen. Net als bij het beleid ten aanzien van klimaatverandering, zien we bij dit punt dat een visie op een concreet punt niet per se ‘rechts’ of ‘links’ hoeft te zijn: het is veelal een kwestie van fatsoen en gezond verstand.

     

    Visie en leiderschap nodig

    Als we de belangrijkste thema’s zo nalopen, is de conclusie is duidelijk: Nederland heeft een duidelijke visie nodig én sterker leiderschap. Dat zou ook het startpunt moeten zijn van de formatie. Er moet een regeerploeg komen met leiders die deze visie kunnen bedenken, uitvoeren en communiceren. Het blunderende en jokkende duo Rutte & Kaag geeft in dit opzicht weinig vertrouwen. Wopke Hoekstra is momenteel nauwelijks in staat zijn eigen partij bij elkaar te houden. De linkse partijen zijn de weg kwijt door de wokeideologie; partijen die cultureel rechts staan van de VVD worden bij voorbaat uitgesloten.

    Dat stemt dus al met al redelijk somber.







    0 reacties :

    Een reactie posten